„STRATEGIA DLA POLSKI” GRZEGORZA W. KOŁODKI - POCZĄTEK ANTYCYPOWANIA PRZESTRZENI DLA PRZYSZŁOŚCI POLSKI
DOI:
https://doi.org/10.15290/oes.2026.01.123.07Słowa kluczowe:
strategia, polityka ekonomiczna, innowacyjność, Nowy PragmatyzmAbstrakt
Cel | Wykazanie znaczenia w transformacji systemowej Strategii dla Polski [Kołodko, 1994], zapoczątkowującej myślenie strategiczne wśród decydentów i próbę holistycznej koordynacji polityki ekonomicznej, zaś przy realizacji zawartego w niej ambitnego programu, wdrażania stopniowo słabo jeszcze wówczas znanej koncepcji Nowego Pragmatyzmu [Kołodko, 2014].
Metoda badań | Hermeneutyka, metody działania poznawczego (głównie wnioskowanie logiczne), krytyczna analiza literatury, metoda obserwacji, osobiste doświadczenia z pracy w rządzie oraz administracji publicznej.
Wnioski | Porzucenie myślenia strategicznego w Polsce skutkuje permanentną niepewnością i pogłębieniem fazy „dryfu” w rozwoju kraju. W transformacji systemowej Polska przechodzi od szoku i dryfu – poprzez Strategię dla Polski – kolejny dryf – przez wymuszane głównie przez UE strategie – i aktualny zmultiplikowany dryf, co uniemożliwia wejście Polski w fazę innowacyjnego rozwoju. Konwergencja polskiej innowacyjności następuje zdecydowanie wolniej niż polskiej gospodarki, jest więc wątpliwe, by Polska mogła zmniejszyć dystans w rankingach innowacyjności.
Oryginalność / wartość / implikacje / rekomendacje | Koncepcja Nowego Pragmatyzmu, choć nienazwana, niedoprecyzowana, a nawet krytykowana, zastosowana w Strategii dla Polski, zweryfikowała przydatność w budowaniu strategii zrównoważonego rozwoju i łagodzeniu nierówności społecznych. Należy bezwzględnie wrócić do rzetelnej dyskusji strategicznej i mimo sporów politycznych brać odpowiedzialność za rozwój.
Bibliografia
Baka W., 1999, U źródeł wielkiej transformacji, Oficyna Wydawnicza, Warszawa.
Bałtowski M., 2015, Ewolucja ekonomii a nowy pragmatyzm Grzegorza W. Kołodki, „Ekonomista” nr 5, s. 575–593.
Berg A.G., Ostry J.D, 2011, Inequality and Unsustainable Growth. Two Sides of the Same Coin?, “IMF Staff Discussion Note”, SDN/11/08, IMF, Washington.
Bloom N., Van Reenen J., Heidi W., 2019, A Toolkit of Policies to Promote Innovation, “Journal of Economic Perspectives”, vol. 33(3), s. 163–184.
Bugaj R., 2015, Plusy dodatnie i ujemne, czyli polski kapitalizm bez Solidarności, Poltext, Warszawa.
Ekonomia dla przyszłości. Fundamentalne problemy w teorii ekonomii i praktyce gospodarczej, 2014, Mączyńska E. (red.), PTE, Warszawa.
Ellman M., Gaidar E.T., Kołodko G.W., 1993, Economic Transition in Eastern Europe, Blackwell Oxford, UK Cambridge, USA.
Fagerberg J., 1987, Technology Gap Approach to Why Growth Paths Differ, “Research Policy”, vol. 16, s. 87–99.
Garret G., 2000, Globalization and Government Spending Around the World, “Estudio Working Paper”, nr 15.
Gomułka S., 2016, Transformacja i rozwój. Teoria i polityka gospodarcza, PWN, Warszawa.
Gospodarka Polityka Społeczeństwo. O praktycznej teorii Grzegorza W. Kołodko, 2024, PWN, Warszawa.
Gottlieb D., 2024, Pełna konwergencja jest możliwa w ciągu najbliższych dwóch dekad, https://www.inforlex.pl/dok/tresc,I02.2024.106.000000201,Pelna-konwergencja-z-UE-jest-mozliwa-w-ciagu-najblizszych-dwoch-dekad.html [data dostępu: 13.02.2026].
Halper S., 2010, The Beijing Consensus: How China’s Authoritarian Model Will Dominate the Twenty-First Century, Basic Books, New York.
Hausner J., 2014, Podmiotowość i ład instytucjonalny, „Zarządzanie Publiczne”, nr 3(29), s. 7–16, DOI: 10.7366/1898352932901.
Klimczak B., Borkowska B., Klimczak M., 2019, Ekonomia instytucjonalna, UEW, Wrocław.
Kołodko G.W., 1994, Strategia dla Polski, Poltext, Warszawa.
Kołodko G.W., 1996, Polska 2000. Strategia dla przyszłości, Poltext, Warszawa.
Kołodko G.W., 2008, Wędrujący świat, Prószyński i S-ka, Warszawa.
Kołodko G.W., 2014, Nowy Pragmatyzm, czyli ekonomia i polityka dla przyszłości. „Ekonomista”, nr 2, s. 161–180.
Kołodko G.W., 2019, Co nam dała „Strategia dla Polski”, [w:] Strategia dla Polski. Ćwierć wieku później, Kołodko G.W., Tomkiewicz J. (red.), PWN, Warszawa.
Kołodko G.W., 2022, Świat w matni. Czwarta część trylogii, Prószyński i S-ka, Warszawa.
Kołodko G.W., 2024, Trzeba mieć wizję, a nie iluzje, „Wprost”, nr 22(225), 27.05.2024, s. 15–23.
Kołodko G.W., 2025, Jak wygrać przyszłość. „Rzeczypospolita. Ekonomia & Rynek”, 27.05.2025, A21.
Narodowa Strategia Integracji, 1997, Komitet Integracji Europejskiej, Warszawa.
Nauka i technika w 2007 roku, 2009, GUS, Warszawa.
North D.C., 1986, The New Institutional Economics and Development, “Journal of Institutional and Theoretical Economics”, vol. 142, no. 1, s. 230–237.
NSRO, 2007, Narodowa Strategia Spójności, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa.
Nuti D.M., 2019, „Strategia dla Polski” na ratunek polskiej transformacji, [w:] Strategia dla Polski. Ćwierć wieku później, Kołodko G.W., Tomkiewicz J. (red.), PWN, Warszawa.
Okoń-Horodyńska E., 2017, Ewaluacja polityki innowacji, [w:] Ewaluacja w procesie tworzenia i realizacji polityki naukowej i innowacyjnej, Prawelska-Skrzypek G. (red.), PAN, Warszawa.
Okoń-Horodyńska E., 2018. Przemysł 4.0 – technologiczne bezpieczeństwo UE?, [w:] Bezpieczeństwo
Europy w globalnym świecie. Szanse i zagrożenia przyszłości w warunkach przesileń cywilizacyjnych, Kleer J., Prandecki K. (red.), PAN, Komitet Prognoz „Polska 2000 Plus”, Warszawa.
Okoń-Horodyńska E., 2019, Co z tą innowacyjnością w Polsce: marzenia a rzeczywistość, [w:] Strategia dla Polski. Ćwierć wieku później, Kołodko G.W., Tomkiewicz J. (red.), PWN, Warszawa.
Orillard M.,1997, Cognitive Networks and Self-Organization in a Complex Socio-Economic Environment, [w:] Beyond Market and Hierarchy. Interactive and Social Complexity, Amin A., Hausner J. (red.), Edward Elgar Publishing, Chelthenham.
Phelps E.S., 2013, Mass Flourishing: How Grassroots Innovation Created Jobs, Challenge and Change, Princeton University Press, Princeton.
Piątkowski M., 2023, Złoty wiek. Jak Polska została europejskim liderem wzrostu i jaka czeka ją przyszłość, Wydawnictwo Prześwity, Warszawa.
Plan Morawieckiego, 2016, Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do 2030 r.), Ministerstwo Rozwoju, Warszawa.
Polszakiewicz B., Boehlke J., 2005, Ład instytucjonalny w gospodarce, UMK, Toruń.
Polszakiewicz B., 2022, Równoważenie polskiej gospodarki w latach 90., [w:] Gospodarka Polski na przełomie wieków, Dach Z. (red.), PTE, Kraków.
Program naprawy finansów Rzeczpospolitej, 2003, TIGER, https://www.tiger.edu.pl/aktualnosci/2003.htm [data dostępu: 13.02.2026].
Pysz P., 2008, Społeczna Gospodarka Rynkowa. Ordoliberalna koncepcja polityki gospodarczej, PWN, Warszawa.
Ratajczak M., 2017, Liberalizm i neoliberalizm ekonomiczny w perspektywie historycznej, „Ekonomista”, nr 1, s. 7–29.
Roubini N., Mihm S., 2011, Ekonomia kryzysu, Oficyna Wolters Kluwer, Warszawa.
Sadowski Z., 2005, Transformacja i rozwój. Wybór prac, PTE, Warszawa.
Stiglitz J.E., 2020, Ludzie chcą zysku, a nie wyzysku. Postępowy kapitalizm na czasy niezadowolenia, PWN, Warszawa.
Sieć Badawcza Łukasiewicz, 2025, Innowacyjność polskiej gospodarki w latach 2020–2022: rosnące nakłady, ograniczone efekty, https://lukasiewicz.gov.pl/innowacyjnosc-polski-raport-analityczny-lukasiewicza/ [data dostępu: 13.02.2026].
Społeczna Gospodarka Rynkowa – ordoliberalizm a nieład współczesnego świata, 2023, Mączyńska E., Pysz P., Urbaniec M., seria „Społeczna Gospodarka Rynkowa”, Fundacja Konrada Adenauera w Polsce, PTE, Warszawa.
Strategia Rozwoju Polski do 2035 roku, 2025, Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, Warszawa.
Uchwała Sejmu RP z dnia 22 maja 1997 w sprawie Narodowej Strategii, M.P., Nr 34, poz. 322.
Ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, 2006, Dz.U., Nr 227, poz. 1658.
Ustawa z 20.04.2004 o Narodowym Planie Rozwoju, 2004–2006, Dz.U., Nr 116, poz. 1206.
Wilkinson R., Picket K., 2011, Duch równości. Tam, gdzie panuje równość, wszystkim żyje się lepiej, Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa.
Wojtyna A.,1990, Nowoczesne państwo kapitalistyczne a gospodarka, PWN, Warszawa.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Optimum. Economic StudiesAutor zapoznał się i akceptuje warunki zawarte w umowie licencyjnej
