ABENOMIKA: EKONOMICZNE INSPIRACJE POLITYKI „TRZECH STRZAŁ”
DOI:
https://doi.org/10.15290/oes.2025.04.122.03Słowa kluczowe:
abenomika, deflacja, inflacja, japonizacja, polityka fiskalna, polityka monetarna, reformy strukturalne, reflacjaAbstrakt
Cel | Identyfikacja źródeł ekonomicznych inspiracji abenomiki, programu kompleksowych reform wprowadzonych przez premiera Shinzō Abe w latach 2012–2020, ukierunkowanych na przezwyciężenie wieloletniej deflacji i stagnacji w Japonii.
Metoda badań | W procesie identyfikacji źródeł ekonomicznych inspiracji abenomiki wykorzystano publiczne wystąpienia premiera Shinzō Abe na forach krajowych i międzynarodowych oraz wypowiedzi i wywiady członków jego administracji i kierownictwa Banku Japonii (BoJ), dostępne na oficjalnych stronach internetowych Kancelarii Rady Ministrów, Ministerstwa Finansów, BoJ, Ministerstwa Gospodarki, Handlu i Przemysłu, Archiwum Financial Times. Uzupełnieniem źródeł ekonomicznych inspiracji abenomiki były komentarze i oceny japońskich i anglosaskich ekonomistów.
Wnioski | Abenomika stanowiła element historycznej transformacji instytucji społeczno‑gospodarczych Japonii, a zarazem najważniejszy składnik spuścizny premiera Shinzō Abe, pełniącego urząd najdłużej w historii parlamentaryzmu japońskiego. Na gruncie teoretycznym abenomika wspierana była przez zwolenników polityki reflacji, tzw. reflacjonistów. Premier Shinzō Abe i jego współpracownicy przy różnych okazjach czynili także historyczne odniesienia do polityki reflacyjnej prowadzonej w latach 1931–1933 przez ówczesnego ministra finansów Takahashi Korekiyo.
Oryginalność / wartość / implikacje / rekomendacje | Abenomika była nowatorska w porównaniu z wcześniejszymi próbami reformowania gospodarki. Wynikało to nie tylko z mechanizmu transmisji polityki monetarnej, lecz także ze sposobu koordynacji instrumentów polityki gospodarczej o różnych horyzontach czasowych w celu zapewnienia większej jej spójności i skuteczności.
Bibliografia
„Abenomics” Serving Up The Same Old Medicine In Japan?, 2013, https://www.npr.org/transcripts/207861379 [data dostępu: 16.06.2025].
Aso T., 2013a, What is Abenomics? Current and Future Steps of Japanese Economic Revival, https://www.mof.go.jp/english/public_relations/statement/others/20130419.pdf [data dostępu: 16.06.2025].
Aso T., 2013b, Japan is Fighting Back at Stagnation, https://www.ft.com/content/c9a2398aa816-11e2-8e5d-00144feabdc0 [data dostępu: 2.11.2025].
Boeckx J., Butzen P., Cordemans N., Ide S., 2015, Deflation in Japan, Abenomics and Lessons for the Euro Area, National Bank of Belgium, https://www.nbb.be/doc/ts/publications/economicreview/2015/ecorevi2015_h5.pdf [data dostępu: 2.11.2025].
End N., 2019, Japan During the Interwar Period: From Monetary Restraint to Fiscal Abandon, https://www.elibrary.imf.org/display/book/9781513511795/ch007.xml [data dostępu: 25.08.2025].
Fensom A., 2013, 2020 Olympics: A Fourth Arrow for Abenomics?, The Diplomat, https://the-diplomat.com/2013/09/2020-olympics-a-fourth-arrow-for-abenomics [data dostępu: 25.08.2025].
Grabowiecki J., 2019, Abenomics: from the “Great Stagnation” to the “Three-Arrows Strategy”, “International Journal of Management and Economics”, vol. 55(3), s. 201–211.
Grabowiecki J., 2023, Abenomics and the EU–JAPAN Economic Partnership: Consequences for the EU and Polish Economies, „Optimum. Economic Studies”, nr 2(112), s. 85–104.
Hall L., von Wiesen J., 2014, Has Abe Boosted Japanese Confidence Enough to Get Out of Stagnation? An Early Evaluation of Abenomics, Lund University, School of Economics, Department Economics, https://lup.lub.lu.se/luur/download?func=download-File&recordOId=4730894&fileOId=4730945 [data dostępu: 25.08.2025].
Hamada K., 2022, Abenomics Architect Hamada: ‘Fully Understandable’ To Keep Monetary Easing, https://diamond.jp/articles/-/307001 [data dostępu: 22.08.2025].
IMF, 2025, https://www.imf.org/external/datamapper/PPPSH@WEO/JPN?zoom=-JPN&highlight=JPN [data dostępu: 25.08.2025].
Integrated Innovation Strategy Promotion Council Decision, 2019, AI Strategy, https://www8.cao.go.jp/cstp/ai/aistratagy2019en.pdf [data dostępu: 25.08.2025].
Ito T., 2016, Japonization: Is It Endemic or Epidemic, Working Paper 21954, NBER, s. 1–56, https://www.nber.org/system/files/working_papers/w21954/w21954.pdf [data dostępu: 25.08.2025].
Ito T., 2021, An Assessment of Abenomics: Evolution and Achievements, “Asian Economic Policy Review”, vol. 16(2), s. 190–219, https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1111/aepr.12353 [data dostępu: 15.08.2025].
Ito T., 2021b, The Third Arrow of Abenomics Est. In 2013 or 2007?, [w:] The Political Economy of the Abe Government and Abenomics Reforms, Hoshi T., Lipscy P.Y. (red.), Cambridge University Press, Cambridge.
Iwata K., 2013, Remarks at a Symposium in Honor of Korekiyo Takahashi, Bank of Japan, https://www.boj.or.jp/en/about/press/koen_2013/data/ko131028a.pdf [data dostępu: 20.08.2025].
Iwata K., 2014, Japan’s Growth Potential and Quantitative and Qualitative Monetary Easing, Panel Discussion at The Bank of Korea International Conference 2014, Seoul, https://www.bis.org/review/r140603e.pdf [data dostępu: 25.08.2025].
Janeczek A.F., 2022, Wzrost gospodarczy Japonii. Od Restauracji Meiji do Abenomics, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa.
Jiyukokuminsha, 2013, „The YOU-Can 30th Annual”, http://singo.jiyu.co.jp/old/nendo/2013.html [data dostępu: 25.01.2025].
Kaliński J., 2014, Jen – od ery Meiji do ery Heisei, „Kwartalnik Kolegium Społeczno-Ekonomicznego SGH”, DOI: 10.33119/KKESSiP.2014.2.6, https://www.researchgate.net/publication/332023642_Jen_-_od_ery_Meiji_do_ery_Heisei [data dostępu: 25.01.2025].
Keidanren, 2018, Society 5.0. Co-creating the Future, https://www.keidanren.or.jp/en/policy/2018/095_summary.pdf [data dostępu: 22.03.2025].
Kołodziejski P., 2005, Takahashi Korekiyo a gospodarka międzywojennej Japonii, Wydawnictwo Trio, Warszawa.
Krugman P., 1998, It’s Baaack: Japan’s Slump and the Return of the Liquidity Trap, “Brookings Papers on Economic Activity”, no. 2, https://www.brookings.edu/articles/its-baaack-japans-slump-and-the-return-of-the-liquidity-trap [data dostępu: 25.01.2025].
Lechevalier S., Monfort B., 2016, Abenomics: Has it Worked? Will it Fail?, https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-01415428 [data dostępu: 25.01.2025].
Lincoln E.J., 2020, A Retrospective on Abenomics, Center on Japanese Economy and Business, Working Paper Series, Dec., no. 37, s. 1–14, https://business.columbia.edu/sites/default/files-efs/imce-uploads/Research/Research_Papers/WP%20378.A%20Retrospective%20on%20Abenomics.pdf [data dostępu: 22.01.2025].
METI, 2013, White Paper on International Economy and Trade, https://www.meti.go.jp/english/report/data/gWT2013fe.html [data dostępu: 22.01.2025].
Miyajima H., Saito T., 2021, Corporate Governance Reforms under the Abenomics: The Economic Consequences of Two Codes, [w:] The Political Economy of the Abe Government and Abenomics Reforms, Hoshi T., Lipscy P.Y. (red.), Cambridge University Press, Cambridge.
Nakaso H., 2014, The Conquest of Japanese Deflation: Interim Report, Remarks at the Athens Symposium on Banking Union, “Monetary Policy and Economic Growth”, June, 1–6, https://www.boj.or.jp/en/about/press/koen_2014/data/ko140619b1.pdf [data dostępu: 22.01.2025].
Prime Minister’s Office of Japan, 2007, https://japan.kantei.go.jp/abephoto/2007/01/26shisei_e.html [data dostępu: 12.01.2025].
Prime Minister’s Office of Japan, 2012, Press Conference by Prime Minister Shinzo Abe, https://worldjpn.net/documents/texts/PI/20121226.O1E.html [data dostępu: 12.01.2025].
Prime Minister’s Office of Japan, 2013a, https://japan.kantei.go.jp/96_abe/statement/201306/19guildhall_e.html [data dostępu: 12.01.2025].
Prime Minister’s Office of Japan, 2013b, https://www.japan.go.jp/sp/_userdata/abenomics/pdf/161111_abenomics.pdf [data dostępu: 12.01.2025].
Prime Minister’s Office of Japan, 2014a, https://japan.kantei.go.jp/ongoingtopics/pdf/2014/abenomics_accelerating0916.pdf [data dostępu: 12.01.2025].
Prime Minister’s Office of Japan, 2014b, https://www.japan.go.jp/tomodachi/2014/womenomics_edition_2014/womenomics_is_pushing_abenomics_forward.html [data dostępu: 12.01.2025].
Prime Minister’s Office of Japan, 2014c, Japan Revitalization Strategy: Revised in 2014 – Japan’s Challenge for the Future, Cabinet Office June 24, 2014, http://www.kantei.go.jp/jp/singi/keizaisaisei/pdf/honbunEN.pdf [data dostępu: 12.01.2025].
Prime Minister’s Office of Japan, 2018, http://www.kantei.go.jp/jp/singi/keizaisaisei/pdf/miraitousi2018_en.pdf [data dostępu: 12.01.2025].
Saito J., 2016, Reinforcing the Three Arrows, Japan Center for Economic Research, https://www.jcer.or.jp/english/reinforcing-the-three-arrows [data dostępu: 12.08.2025].
Schiff J., 2021, Abenomics: From the Lost Decade to the Three Arrows, [w:] Can Abenomics Succeed? Overcoming the Legancy of Japan’s Lost Decade, Botman D., Danninger S., Schiff J. (red.), IMF, Washington.
Schlesinger J.M., 2014, Japan’s Economic Dilemma: Comfortable Decline or Painful Revival? With Abenomics at a Crossroads, “The Wall Street Journal”, Dec. 3, https://www.wsj.com/articles/japans-economic-dilemma-comfortable-decline-or-painful-revival-1417640405 [data dostępu: 2.11.2025].
Shizume M., 2009, The Japanese Economy During the Interwar Period: Instability in the Financial System and the Impact of the World Depression, Bank of Japan Review, May, s. 1–9, https://www.boj.or.jp/en/research/wps_rev/rev_2009/data/rev09e02.pdf [data dostępu: 12.08.2025].
Shimuze M., 2021, The Japanese Economy During the Great Depression The Emergence of Macroeconomic Policy in A Small and Open Economy, 1931–1936, Springer Nature Singapore Pte Ltd.
Sieg L., Yoshikawa Y., Kajimoto T., 2013, Agenda Behind „Abenomics”, https://graphics.thomsonreuters.com/13/05/JapanAbe.pdf [data dostępu: 2.11.2025].
SMAM, 2015, https://www.smd-am.co.jp/english/market_information/ad_hoc/2015/SMAM_Market_ Keyword_No083.pdf [data dostępu: 29.08.2025].
Smethust R.J., 2007, Takahashi Korekiyo: Japan’s Keynes. From Foot Soldier to Finance Minister, Harvard East Asian Monographs 292, Cambridge and London.
Watanabe M., 2015, Japan’s Great Stagnation and Abenomics. Lessons for the World, Palgrave Macmillan, New York.
Yeo I., 2017, Debating Abenomics, “Seoul Journal of Japanese Studies”, vol. 3, no. 1, s. 59–79, https://s-space.snu.ac.kr/handle/10371/135175 [data dostępu: 2.09.2025].
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Optimum. Economic StudiesAutor zapoznał się i akceptuje warunki zawarte w umowie licencyjnej
