JAKA GOSPODARKA RYNKOWA W POLSCE?
DOI:
https://doi.org/10.15290/oes.2026.01.123.06Słowa kluczowe:
gospodarka rynkowa, demokracja, wolność gospodarczaAbstrakt
Cel | Celem niniejszego artykułu jest pokazanie, jaką gospodarkę rynkową ma obecnie Polska, a także jak wygląda na tle gospodarek innych krajów Unii Europejskiej (UE).
Metoda badań | W artykule wykorzystano różne metody badawcze, w tym krytyczną analizę literatury przedmiotu, analizę historyczną i analizę porównawczą funkcjonujących systemów gospodarczych. Do oceny polskiej gospodarki rynkowej oraz jej porównania z krajami UE wykorzystano opracowywany przez The Economist Intelligence Unit indeks demokracji (pokazujący poziom demokracji gospodarek) i dwa indeksy wolności gospodarczej (pokazujące rolę rynku i państwa w gospodarce), a mianowicie publikowany przez The Heritage Foundation Index of Economic Freedom oraz opracowywany przez Fraser Institute Economic Freedom of the World.
Wnioski | Polska pozostaje gospodarką demokratyczną i rynkową. Nie jest to wysoki poziom demokracji (do pełnej demokracji wiele nam jeszcze brakuje) ani wolności gospodarczej (gospodarka umiarkowanie wolna). Polska pod tym względem nie wypada dobrze na tle dawnych krajów socjalistycznych należących obecnie do UE. Poziom ten zmieniał się, jednak mniejsze wahania występowały w przypadku wolności gospodarczej niż poziomu demokracji. Zmiany polityczne w Polsce w większym stopniu szkodziły więc demokracji, a w mniejszym – wolności gospodarczej.
Oryginalność / wartość / implikacje / rekomendacje | Jest to autorska ocena funkcjonującej obecnie w Polsce gospodarki rynkowej na tle gospodarek krajów UE.
Bibliografia
Balcerowicz L., 1993, Systemy gospodarcze. Elementy analizy porównawczej, Monografie i Opracowania, nr 281, SGH, Warszawa.
Democracy Index 2024. What’s Wrong with Representative Democracy?, The Economist Intelligence Unit Limited 2025, https://www.eiu.com/n/campaigns/democracy-index-2024 [data dostępu: 30.04.2025].
Economic Freedom of the World, 2024. Annual Report, James Gwartney, Robert Lawson and Ryan Murphy, Fraser Institute 2024, https://www.fraserinstitute.org/sites/default/files/2024-10/economic‑ freedom-of the-world‑2024.pdf [data dostępu: 30.01.2026].
Index of Economic Freedom. The Heritage Foundation, 2025, https://www.heritage.org/index [data dostępu: 30.01.2026].
Swadźba S., 2007, Integracja i globalizacja a system gospodarczy Polski. Konsekwencje dla Polski, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Katowicach, Katowice.
Swadźba S., 2019, System gospodarczy Polski w latach 1918–2018, „Optimum. Economic Studies”, nr 95(1), s. 19–31, DOI: 10.15290/oes.2019.01.95.02.
Systemy gospodarcze. Analiza porównawcza, 2011, Swadźba S. (red.), Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Katowicach, Katowice.
Systemy gospodarcze. Zagadnienia teoretyczne, 2009, Swadźba S. (red.), Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Katowicach, Katowice.
Wilkin J., 1995, Jaki kapitalizm, jaka Polska?, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
www 1, https://www.consilium.europa.eu/media/21225/72921.pdf [data dostępu: 30.06.2025].
www 2, www.eiu.com [data dostępu: 30.01.2026].
www 3, www.heritage.org [dostęp: 30.01.2026].
www 4, https://www.heritage.org/index/pages/country‑pages/poland [data dostępu: 30.01.2026].
www 5, https://efotw.org/economic‑ freedom/dataset?geozone=world&year=1995&page=dataset&filter=1&min‑ year=2&max‑year=0&countries=POL [data dostępu: 30.01.2026].
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Optimum. Economic StudiesAutor zapoznał się i akceptuje warunki zawarte w umowie licencyjnej