PRIORYTET NISKIEJ INFLACJI JAKO CEL POLITYKI PIENIĘŻNEJ W DOBIE SZOKÓW MAKROEKONOMICZNYCH
DOI:
https://doi.org/10.15290/oes.2026.01.123.17Słowa kluczowe:
polityka pieniężna, cel inflacyjny, szoki egzogeniczne, wzrost gospodarczyAbstrakt
Cel | Celem artykułu jest ocena skuteczności utrzymywania niskiej inflacji jako nadrzędnego celu polityki pieniężnej w warunkach szoków egzogenicznych. Ponadto autorzy badają, czy klasyczny paradygmat stabilności cen wciąż może być uznawany za warunek konieczny, a zgodnie z doktryną monetarystów wręcz wystarczający dla stabilnego wzrostu gospodarczego.
Metoda badań | Wykorzystano metody statystyczno-ekonometryczne (modele wektorowej autoregresji – VAR). Dane zaczerpnięto z baz IMF, Banku Światowego, a także publikacji poszczególnych banków centralnych i krajowych urzędów statystycznych.
Wnioski | Przeprowadzona analiza wskazuje, że sposób rozumienia oraz zakres faktycznie osiągniętej stabilności cen mogą wywierać istotny wpływ na równowagę makroekonomiczną oraz perspektywy rozwoju danej gospodarki. Mogą również determinować zakres i efektywność działań stabilizacyjnych władz monetarnych. Analiza ekonometryczna dla poszczególnych gospodarek ujawnia istotną heterogeniczność reakcji banków centralnych na przekroczenie celu inflacyjnego oraz zróżnicowaną skuteczność oddziaływania stóp procentowych na dynamikę PKB. Modele autoregresyjne (VAR) dowodzą ponadto, że ścisłe utrzymywanie celu inflacyjnego nie zawsze bezpośrednio przekłada się na decyzje w zakresie stóp procentowych, a gdy reakcja następuje, wpływ na aktywność gospodarki może przyjmować zarówno ujemny, jak i dodatni znak, zależnie od horyzontu czasowego i cech strukturalnych danej gospodarki.
Oryginalność / wartość / implikacje / rekomendacje | Artykuł wypełnia lukę badawczą w zakresie oceny efektywności polityki pieniężnej opartej na priorytecie niskiej inflacji w warunkach nakładających się szoków makroekonomicznych.
Bibliografia
Ahearne A., Gagnon J.E., Haltmaier J., Kamin S.B., 2002, Preventing Deflation: Lessons from Japan’s Experience in the 1990s, "International Finance Discussion Paper”, vol. (729), s. 1–64, DOI:10.17016/IFDP.2002.0729.
Atkeson A., Kehoe P.J., 2004, Deflation and Depression: Is There an Empirical Link?, “American Economic Review” vol. 94, no. 2, s. 99–103, DOI: 10.1257/0002828041301588.
Ball L., 2014, The Case for a Long-Run Inflation Target of Four Percent, IMF Working Paper, WP/14/92, s. 1–21.
Bank of Japan Act, 1997, https://www.japaneselawtranslation.go.jp/en/laws/view/3788/en [data dostępu: 14.02.2026].
Bednarczyk J.L., 2018, Polityka stabilizacji cen a przeciwdziałanie recesji. Dylematy współczesnej makroekonomii, PWE, Warszawa.
Bednarczyk J.L., 2023, Pomiędzy inflacją a wzrostem gospodarczym. Dylematy polityki pieniężnej Narodowego Banku Polskiego, Instytut Naukowo-Wydawniczy Spatium, Radom.
Benigno P., 2025, Monetary Economics and Policy: A Foundation for Modern Currency Systems, Princeton University Press, Princeton.
Blanchard O., Dell’Ariccia G., Mauro P., 2010, Rethinking Macroeconomic Policy, International Monetary Fund. SPN/10/03, s. 1–19.
Bernanke B.S., Gertler M., 1999, Monetary Policy and Asset Price Volatility, “Economic Review, Federal Reserve Bank of Kansas City”, vol. 84(Q IV), s. 17–51.
BoJ Outlook for Economic Activity and Prices, 2023, Bank of Japan, Tokyo, https://www.boj.or.jp/en/mopo/outlook/gor2310a.pdf [data dostępu: 14.02.2026].
Breusch T.S., 1978, Testing for Autocorrelation in Dynamic Linear Models, “Australian Economic Paper”, vol. 17(31), s. 334–355, DOI: 10.1111/j.1467-8454.1978.tb00635.
China Monetary Policy Report Q2, 2024, https://www.pwccn.com/en/research-and-insights/china-economic-quarterly-q2-2024.pdf [data dostępu: 3.10.2025].
Clarida R., Gali J. Gertler M., 1998, Monetary Policy Rules and Macroeconomic Stability: Evidence and Some Theory, “National Bureau of Economic Research”, Working Paper 6442, s. 1–38.
Communication Policy of RBI, https://rbi.org.in/commonman/English/scripts/commpol.aspx [data dostępu: 14.02.2026].
Dickey D.A., Fuller W.A., 1979, Distribution of the Estimators for Autoregressive Time Series With a Unit Root, “Journal of the American Statistical Association”, vol. 74, no. 366, s. 427–431, DOI: 10.2307/2286348.
ECB, 2025, Our 2025 Monetary Policy Strategy Assessment, https://www.ecb.europa.eu/mopo/strategy/strategy-review/strategy-review-assessment-2025/html/index.en.html [data dostępu: 14.02.2026].
ECB, 2021, Oświadczenie EBC w sprawie strategii polityki pieniężnej, https://www.ecb.europa.eu/mopo/strategy/strategy-review/ecb.strategyreview_monpol_strategy_statement.pl.html [data dostępu: 14.02.2026].
Edgerton D., Shukur G., 1999, Testing Autocorrelation in a System Perspective Testing Autocorrelation, “Economic Review” Taylor & Francis Journals, vol. 18(4), s. 343–386, DOI: 10.1080/07474939908800351.
Engle R.F., 1982, Autoregressive Conditional Heteroscedasticity with Estimates of the Variance of United Kingdom Inflation, “Econometrica”, no. 50(4), s. 987–1007.
European Central Bank. Annual Report, 2006, https://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/annrep/ar2006en.pdf [data dostępu: 14.02.2026].
European Central Bank. Annual Report, 2012, https://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/annrep/ar2012en.pdf [data dostępu: 14.02.2026].
European Central Bank. Annual Report, 2021, https://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/annrep/ecb.ar2021~14d7439b2d.en.pdf [data dostępu: 14.02.2026].
European Central Bank, 2016, “Economic Bulletin”, no. 4, s. 1–114.
Federal Reserve Board, Review of Monetary Policy Strategy, Tools, and Communications [data dostępu: 3.10.2025].
Federal Reserve Act, https://www.federalreserve.gov/aboutthefed/fract.htm [data dostępu: 14.02.2026].
Finance Act, 2016, https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2016/24/contents [data dostępu: 14.02.2026].
Friedman M., 1968, The Role of Monetary Policy, “The American Review”, vol. LVIII, no. 1, s. 1–17.
Gordon R.J., 1997, The Time-Varying NAIRU and Its Implications for Economic Policy, “Journal of Economic Perspectives”, vol. 11, no. 1, s. 11–37.
India Ministry of Finance, 2025, RBI Issues April 2025 Policy Update.
Janus J., 2020, Strategie wychodzenia głównych banków centralnych z niekonwencjonalnej polityki pieniężnej, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, Kraków.
Hamilton J.D., 1994, Time Series Analysis, Princeton University Press, Princton, New Yersey DOI: 10.2307/j.ctv14jx6sm.
Kałuzińska V., 2024, Przejrzystość polityki pieniężnej banków centralnych, Wydawnictwo CeDeWu, Warszawa.
Kuttner K.N., Posen A.S., 2001, Beyond Bipolar: A Three-dimensional Assessment of Monetary Frameworks, “International Journal of Finance & Economics”, John Wiley & Sons, Ltd., vol. 6(4), s. 369–387.
Lütkepohl H., 2005, New Introduction to Multiple Time Series Analysis, Springer, Berlin.
Law No. 4,595, 1964, https://www.bcb.gov.br/content/about/legislation_norms_docs/Law%204.595%2C%20dated%2012_31_1964%20-%20National%20Financial%20System.pdf [data dostępu: 14.02.2026].
Lis M., 2023, Makroekonomia, Wydawnictwo CeDeWu, Warszawa.
Łon E., 2020, Polityka pieniężna banków centralnych w dobie koronawirusa, „Pieniądze i Więź”, art. nr 1(86), s. 69–76.
Mishkin F.S., Hebbel K.S., 2007, Does Inflation Targeting Make a Difference?, Working Paper 12876, s. 1–66, http://www.nber.org/papers/w12876 [data dostępu: 14.02.2026].
Monetary Policy Report submitted to the Congress on June 16, 2023, pursuant to section 2B of the Federal Reserve Act, 2023, https://www.federalreserve.gov/monetarypolicy/2023-06-mpr-summary.htm [data dostępu: 14.02.2026].
NBP, 2024, Założenia polityki pieniężnej na rok 2025, Warszawa.
Nocoń A., 2024, Normalizacja polityki stóp procentowych współczesnych banków centralnych, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa.
People’s Bank of China Law, http://www.asianlii.org/cn/legis/cen/laws/pbocl187 [data dostępu: 14.02.2026].
Pfaff B., 2008, Analysis of Integrated and Cointegrated Time Series with R, Springer-Verlag, New York, DOI: 10.1007/978-0-387-75967-8.
RBI Cuts Repo Rate to 6%, Projects 6.5% GDP Growth for FY 2025–26, “RBI Issues April 2025 Policy Update”, https://static.pib.gov.in/WriteReadData/specificdocs/documents/2025/apr/doc202549537501.pdf [data dostępu: 14.02.2026].
RPP, Założenia polityki pieniężnej na rok 2025, 2024, https://nbp.pl/wp-content/uploads/2024/09/Zalozenia-Polityki-Pienieznej-na-rok-2025-1.pdf [data dostępu: 14.02.2026].
Skibińska-Fabrowska I., 2022, Banki centralne wobec kryzysu. Niestandardowe narzędzia polityki pieniężnej. Wydawnictwo CeDeWu, Warszawa.
Svensson L.E.O., 1997, Inflation Forecast Targeting: Implementing and Monitoring Inflation Targets, “European Economic Review”, Elsevier, vol. 41(6), s. 1111–1146, DOI: 10.1016/S0014-2921(96)00055-4.
Statement on Longer-Run Goals and Monetary Policy Strategy, https://www.federalreserve.gov/monetarypolicy/monetary-policy-strategy-tools-and-communications-statement-on-longer-run-goals-monetary-policy-strategy-2025.htm [dostęp: 3.10.2025].
Taylor J.B., 1993, Discretion versus Policy Rules in Practice, “Carnegie-Rochester Conference Series on Public Policy”, no. 39, s. 195–214, DOI: 10.1016/0167-2231(93)90009-L.
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, https://eur-lex.europa.eu/PL/legal-content/summary/treaty-on-the-functioning-of-the-european-union.html [data dostępu: 14.02.2026].
Traktat o Unii Europejskiej, https://oide.sejm.gov.pl/oide/images/files/dokumenty/traktaty/Traktat_z_Maastricht_PL_1.pdf [data dostępu: 14.02.2026].
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim, Dz.U. 1997, Nr 140, poz. 938.
World Economic Outlook, April 2016, Too slow for too long, https://www.imfconnect.org/content/dam/imf/Spring-Annual%20Meetings/SM16/Documents/WEOSM16Public.pdf [data dostępu: 10.07.2025].
Wyplosz C., 2010, The Eurozone in the Current Crisis, ADBI Working Paper No. 207, s. 1–19, DOI: 10.2139/ssrn.1589990.
Yağcı M., 2024, Central Banking in a Post-Pandemic World Challenges, Opportunities, and Dilemmas, Routledge, Abingdon.
Zagóra-Jonszta U., 2023, Polityka monetarna w ujęciu Keynesa i Friedmana, „Horyzonty Polityki”, vol. 14, no. 49, s. 203–221, DOI: 10.35765/HP.2427.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Optimum. Economic StudiesAutor zapoznał się i akceptuje warunki zawarte w umowie licencyjnej