SPÓŁDZIELNIE ENERGETYCZNE JAKO INSTRUMENT WSPIERAJĄCY ZRÓWNOWAŻONĄ TRANSFORMACJĘ RYNKU ENERGII W POLSCE
DOI:
https://doi.org/10.15290/oes.2026.01.123.12Słowa kluczowe:
spółdzielnia energetyczna, transformacja energetyczna, lokalizacja, obszar wiejskiAbstrakt
Cel | Celem opracowania jest ocena potencjału spółdzielni energetycznych jako narzędzia wspierającego proces transformacji energetycznej w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem ich możliwej specjalizacji regionalnej. Perspektywa regionalna pozwala uchwycić zróżnicowany stopień zaangażowania społeczności lokalnych w rozwój spółdzielni energetycznych w poszczególnych częściach kraju.
Metoda badań | Analiza opiera się na danych z kwerendy bibliotecznej oraz Wykazu spółdzielni energetycznych Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. Zastosowano wskaźnik ilorazu lokalizacji (LQ) w trzech wariantach: LQ1 – moc instalacji na członka, LQ2 – moc względem liczby instalacji, LQ3 – moc względem liczby punktów poboru.
Wnioski | Pojęcie spółdzielni energetycznej zostało wprowadzone do polskiego systemu prawnego w 2016 roku, natomiast jego operacjonalizacja nastąpiła w roku 2021. Od roku 2023 można zaobserwować wyraźne przyspieszenie tempa rozwoju tych podmiotów. Do dnia 5 listopada 2025 roku w kraju zarejestrowano łącznie 198 spółdzielni energetycznych (z czego od stycznia 2025 r. – 144), przy czym zauważalna jest ich koncentracja w województwach wielkopolskim, mazowieckim i małopolskim. Zauważono koncentrację dużych farm fotowoltaicznych na obszarze województw łódzkiego, warmińsko-mazurskiego i wielkopolskiego, charakteryzujących się wysoką mocą zainstalowanych urządzeń w relacji do liczby instalacji, punktów poboru oraz użytkowników energii.
Oryginalność / wartość / implikacje / rekomendacje | Zastosowanie wskaźników LQ pozwala nie tylko mierzyć regionalną specjalizację, lecz także identyfikować lokalne modele rozwoju i potencjał transformacyjny regionów w zakresie energetyki rozproszonej.
Bibliografia
Berniak-Woźny J., Lewandowska A., 2025, Exploring Energy Management in SMEs: A Bibliometric Analysis, [w:] Abstract Book – 13th International Conference On Applied Economics Contemporary Issues In Economy, Balcerzak A.P., Moszyński M., Pietrzak M.B. (red.), Instytut Badań Gospodarczych, Olsztyn.
Bieniek-Majka M., Kwilinski A., 2025, Using the EFE Matrix to Assess the Factors Determining the Development of Energy Cooperatives in Poland, „Roczniki Naukowe Stowarzyszenia Ekonomistów Rolnictwa i Agrobiznesu”, vol. XXVII, no. 1, s. 9–20.
Czyż T., 2016., Metoda wskaźnikowa w geografii społeczno-ekonomicznej, „Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna”, nr 34, s. 9–19.
European Commission, 2022, Creating Value and Engaging Citizens in the Energy Transition – Rural Energy Communities, https://rural-energy-community-hub.ec.europa.eu/system/files/2022-10/GD1_Rural-Energy-REPORT-FINAL_0.pdf [data dostępu: 13.02.2026].
GlobEnergia, 2023, Zatrudnienie w sektorze energii odnawialnej – jak Polska wypada na tle innych krajów Unii Europejskiej?, https://globenergia.pl/zatrudnienie-w-sektorze-energii-odnawialnej-jak-polska-wypada-na-tle-innych-krajow-unii-europejskiej/ [data dostępu: 13.02.2026].
Gwosdz K., Sobala-Gwosdz A., Czakon P., 2021, Poziom i dynamika rozwoju gospodarczego na obszarze GZM z uwzględnieniem funkcji metropolitalnych, Instytut Rozwoju Miast i Regionów, Warszawa–Kraków.
Hartmann K., Palm J., 2023, The Role of Thermal Energy Communities in Germany’s Heating Transition, “Frontiers in Sustainable Cities”, vol. 4, DOI: 10.3389/frsc.2022.1027148.
Hetmański M., Kupiec B., Zygmuntowski J.J., 2019, Zielony renesans. Samorządowy podręcznik transformacji energetycznej, Stowarzyszenie Energii Miast, Warszawa, https://instrat.pl/zielony-renesans-samorzadowy-podrecznik-transformacji-energetycznej/ [data dostępu: 13.02.2026].
Jaszcza M., Piekarz A., Chałubiński P., Furmaga J., 2025, Siła społeczności. Energetyka obywatelska 2024, Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć, Warszawa.
Klagge B., Meister T., 2018, Energy Cooperatives in Germany – An Example of Successful Alternative Economies?, “Local Environment”, vol. 23(7), s. 697–716, DOI: 10.1080/13549839.2018.1436045.
Marszałek M., 2018, Normatywne uwarunkowania procesu wdrażania transformacji energetycznej w Polsce na podstawie polityk energetycznych UE i Polski oraz wobec zagrożeń i wyzwań unijnego wewnętrznego rynku, „Polityka i Społeczeństwo”, nr 1(16), s. 64–76.
Marzec T., 2021, Prawne perspektywy rozwoju spółdzielni energetycznych w Polsce, „internetowy Kwartalnik Antymonopolowy i Regulacyjny (iKAR)”, nr 10(2), s. 24–40.
Ogólnopolskie Forum Spółdzielni Energetycznych, 2025, https://forumse.kpodr.pl/ [data dostępu: 13.02.2026].
Przygodzka R., Badora A., Kud K., Mioduszewski J., Woźniak M., Stec A., 2024, The Importance of Public Sources of Financing the Development of Renewable Energy in Agriculture, Using the Example of Eastern Poland, “Energies”, vol. 17(15), s. 1–28.
Ustawa z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2023, poz. 1762.
Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2019, poz. 1524.
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie niektórych ustaw w celu wzmocnienia bezpieczeństwa gazowego państwa w związku z sytuacją na rynku gazu, Dz.U. 2022, poz. 1723.
Ustawa z dnia 20 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2021, poz. 1093.
Wiśniewski J., 2023, Presentation at the National Forum of Energy Cooperatives, December 7.
Worek B., Kocór M., Micek D., Lisek K., Szczucka A., 2021, Społeczny wymiar rozwoju energetyki rozproszonej w Polsce – kluczowe czynniki i wyzwania, „Energetyka Rozproszona”, nr 5–6, s. 105–118.
Wykaz spółdzielni energetycznych 2025. Stan na 5.11.2025 r., https://www.gov.pl/web/kowr/wykaz-spoldzielni-energetycznych [data dostępu: 13.02.2026].
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Optimum. Economic StudiesAutor zapoznał się i akceptuje warunki zawarte w umowie licencyjnej
