PROGRAMY WIELOLETNIE W SYSTEMIE FINANSÓW PUBLICZNYCH W POLSCE – PRÓBA OCENY
DOI:
https://doi.org/10.15290/oes.2025.04.122.04Słowa kluczowe:
zasada roczności, planowanie wieloletnie, program wieloletni, budżet zadaniowyAbstrakt
Cel | W artykule zbadano rolę programów wieloletnich w funkcjonowaniu sektora finansów publicznych w Polsce. W ramach programów wieloletnich alokowane są znacznie mniejsze środki niż w innych elementach sektora finansów publicznych, ale przy ich pomocy wykonywane są istotne, wrażliwe społecznie i gospodarczo zadania. Pomimo znacznej liczby programów wieloletnich, co wskazywałoby na ich dużą użyteczność, nie zyskują one większego zainteresowania badaczy i polityków.
Metoda badań | W artykule zastosowano metodę krytycznej analizy literatury przedmiotu, analizę aktów prawnych, ustaw budżetowych, sprawozdań z wykonania budżetu państwa i raportów. Wykonana została analiza porównawcza danych statystycznych.
Wnioski | Programy wieloletnie są ważnym narzędziem realizacji zadań państwa finansowanych ze środków publicznych. Wyodrębnienie zadań wykonywanych w ramach programów wieloletnich oznacza gwarancję, w możliwe największym stopniu, ciągłości ich finansowania. Niemniej jednak w działalności programów wieloletnich największą trudność sprawia precyzyjne określenie oczekiwanych efektów ze względu na specyfikę stosowanych mierników. Dalszych badań wymaga funkcjonowanie programów wieloletnich, których słabsze rezultaty wynikają z małego zainteresowania efektami beneficjentów programów.
Oryginalność / wartość / implikacje / rekomendacje | Artykuł stanowi istotny wkład w debatę nad optymalnym wyborem instytucjonalnych form organizacji i finansowania zadań ze środków publicznych według kryteriów społecznej i ekonomicznej użyteczności.
Bibliografia
Akty prawne
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., t.j. Dz.U. 2009, Nr 114, poz. 946.
Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych, Dz.U. 1998, Nr 155, poz. 1014 z późn. zm.
Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, Dz.U. 2005, Nr 249, poz. 2104 z późn. zm.
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, Dz.U. 2009, Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.
Dokumenty
Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2005 r. Omówienie, 2006, Rada Ministrów, Warszawa.
Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2010 r. Omówienie, 2011, Rada Ministrów, Warszawa.
Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2011 r. Omówienie, 2012, Rada Ministrów, Warszawa.
Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2012 r. Omówienie, 2013, Rada Ministrów, Warszawa.
Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2013 r. Omówienie, 2014, Rada Ministrów, Warszawa.
Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2014 r. Omówienie, 2015, Rada Ministrów, Warszawa.
Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2015 r. Omówienie, 2016, Rada Ministrów, Warszawa.
Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2016 r. Omówienie, 2017, Rada Ministrów, Warszawa.
Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2017 r. Omówienie, 2018, Rada Ministrów, Warszawa.
Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2018 r. Omówienie, 2019, Rada Ministrów, Warszawa.
Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2019 r. Omówienie, 2020, Rada Ministrów, Warszawa.
Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2020 r. Omówienie, 2021, Rada Ministrów, Warszawa.
Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2021 r. Omówienie, 2022, Rada Ministrów, Warszawa.
Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2022 r. Omówienie, 2023, Rada Ministrów, Warszawa.
Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2023 r. Omówienie, 2024, Rada Ministrów, Warszawa.
Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2024 r. Omówienie, 2025, Rada Ministrów, Warszawa.
Opracowania
Analiza wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej w 2022 r., 2023, Najwyższa Izba Kontroli, Warszawa.
Franek S., 2012, Programy wieloletnie jako przykład stosowania wieloletniego planowania budżetowego, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego”, nr 729, „Finanse. Rynki Finansowe, Ubezpieczenia”, nr 54, s. 29–41.
Franek S., 2013, Wieloletnie planowanie budżetowe w podsektorze rządowym, Difin, Warszawa.
Owsiak S., 2021, O racjonalne wykorzystywanie funkcji finansów publicznych w warunkach kryzysu, [w:] Finanse publiczne, Zioło M. (red.), Polska Akademia Nauk, Warszawa.
Postuła M., 2012, Racjonalizacja wydatków publicznych a podstawowe funkcje państwa, Wydawnictwo SGGW, Warszawa.
Stan polskich finansów publicznych 2016–2023. Biała Księga, 2024, Ministerstwo Finansów, Warszawa, https://www.gov.pl/web/finanse/stan-polskich-finansow-publicznych-2016-2023-biala-ksiega2 [data dostępu: 26.10.2025].
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Optimum. Economic StudiesAutor zapoznał się i akceptuje warunki zawarte w umowie licencyjnej
