PERSPEKTYWY KSZTAŁTOWANIA SPRAWOZDAWCZOŚCI ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU W OPARCIU O STANDARD XBRL
DOI:
https://doi.org/10.15290/oes.2026.01.123.14Słowa kluczowe:
ESRS, XBRL, XBRL ESRS, taksonomia, tagowanie, elektroniczna sprawozdawczość zrównoważonego rozwojuAbstrakt
Cel | Celem artykułu jest rozpoznanie nowego obszaru badawczego, jakim jest digitalizacja sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju oraz określenie, w jaki sposób taksonomia XBRL ESRS jest postrzegana przez osoby z doświadczeniem w XBRL w sprawozdawczości finansowej.
Metoda badań | Wykorzystano metodologię teorii ugruntowanej. Przeprowadzono częściowo ustrukturyzowane wywiady z ekspertami w obszarze XBRL, posiadającymi także szeroką i aktualną wiedzę dotyczącą taksonomii dla celów sprawozdawczości ESG.
Wnioski | Taksonomia XBRL ESRS stanowi cyfrową transpozycję standardów ESRS, a jej konstrukcja jest znacznie bardziej złożona niż taksonomii ESEF. Większość znaczników ma charakter nieliczbowy, co może stanowić duże wyzwanie dla jednostek zobowiązanych do tagowania sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju. Wiele z nich jest jeszcze nieprzygotowanych, a nawet nieświadomych obowiązku digitalizacji raportów ESG. Należy zatem włączyć ekspertów XBRL do procesu raportowania, a nawet kierować się budową taksonomii ESRS przy tworzeniu układu i treści samego sprawozdania. Może to sugerować przejście w kierunku stosowania podejścia rules-based w sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju.
Oryginalność / wartość / implikacje / rekomendacje | Badanie ujawnia opinie dwóch stron procesu digitalizacji raportów ESG (użytkownika i regulatora) jeszcze przed przyjęciem ostatecznego kształtu i zakresu stosowania taksonomii ESRS. Wyniki wskazują na potencjalne wyzwania, z jakimi mierzyć się będą jednostki objęte obowiązkiem tagowania raportów ESG.
Bibliografia
Beerbaum D., Puaschunder J.M., 2019, Towards an XBRL-enabled Sustainability Taxonomy – a Behavioral Accounting Approach, “Special Issue Journal of Applied Research in the Digital Economy”, vol. 2(1), s. 1–17.
Carungu J., Di Pietra R., Molinari M., Nicolo G., 2025, Confronting Sustainability Grand Challenges: How do Standard-setter Shape Sustainability Reporting Standards and Accountability Practice?, “Accounting, Auditing & Accountability Journal”, vol. 38(7), s. 1896–1918, DOI: 10.1108/AAAJ-06-2024-7142.
De Silva P., Gunarathne N., Kumar S., 2024, Exploring the Impact of Digital Knowledge, Integration and Performance on Sustainable Accounting, Reporting and Assurance, “Meditari Accountancy Research”, ahead-of-print, DOI: 10.1108/MEDAR-02-2024-2383.
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2464 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) nr 537/2014, dyrektywy 2004/109/WE, dyrektywy 2006/43/WE oraz dyrektywy 2013/34/UE w odniesieniu do sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju, Dz.Urz.UE nr L322/15.
EFRAG, 2023, Draft ESRS XBRL Taxonomy Methodology and Architecture Issues Paper.
EFRAG, 2024, ESRS Set 1 XBRL Taxonomy – Explanatory Note and Basis for Conclusions.
Enachi M., Botez D., 2023, Using XBRL for Sustainability Reporting under the European Green Deal, „Audit Financiar”, vol. XXI, 4(172), s. 760–771, DOI: 10.20869/AUDITF/2023/172/026.
ESMA, 2024, Consultation Paper on the Regulatory Technical Standards (RTS) on the European Single Electronic Format (ESEF) Defining Marking up Rules for Sustainability Reporting and Revising the Marking up Rules for the Notes to the IFRS Consolidated Financial Statements and, on the Amendments to the RTS on the European Electronic Access Point (EEAP), ESMA32-2009130576-3024, December.
Gierczak K., Kobiela-Pionnier K., 2021, Wdrożenie technologii raportowania InlineXBRL w polskich spółkach giełdowych – badanie pilotażowe, „Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości”, vol. 45(3), s. 69−91, DOI: 10.5604/01.3001.0015.2345.
Jorissen A., Lybaert N., Orens R., Van Der Tas L., 2012, Formal Participation in the IASB’s Due Process of Standard Setting: a Multi-issue/Multi-period Analysis, “European Accounting Review”, vol. 21(4), s. 693–729, DOI: 10.1080/09638180.2010.522775.
Karwowski M., Kobiela-Pionnier K., 2024a, Spiritus movens dwukierunkowej kolonizacji w rachunkowości: dyrektywa CSRD strony, [w:] Karmańska A., Kolonizacja rachunkowości: obszary, narzędzia, perspektywy, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa.
Karwowski M., Kobiela-Pionnier K., 2024b, Znakowanie informacji dodatkowej w formacie ESEF, „Rachunkowość”, nr 3, s. 3–10.
Klimczak K., 2019, Korzyści wynikające z zastosowania XBRL na potrzeby raportowania na rynkach kapitałowych w świetle stanowisk nadzorców rynków oraz badań naukowych, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica”, t. 1(340), s. 57–72, DOI:10.18778/0208-6018.340.04.
Kobiela-Pionnier K., Karwowski M., 2024, When Polish Companies Met the ESEF Taxonomy. The Correctness of XBRL Tags in the First Year of the ESMA ESEF Mandate, „Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości”, vol. 48(3), s. 177–195, DOI: 10.5604/01.3001.0054.7262.
Konecki K.T., 2000, Studia z metodologii badań jakościowych. Teoria ugruntowana, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Masztalerz M., 2012, O standardach rachunkowości. Zasady czy reguły, „Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości”, vol. 66(122), s. 121–131.
Mućko P., Niemiec A., Skoczylas W., 2021, Dobrowolny przymus? Uwarunkowania raportowania w zakresie zrównoważonego rozwoju przez małe i średnie przedsiębiorstwa, „Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości”, vol. 45(4), s. 91–109, DOI:10.5604/01.3001.0015.5744.
Novicka J., 2024, Early Evidence of Latvian Large Organisations’ Readiness for Regulatory Sustainability Reporting, „Economics and Business”, vol. 38, s. 131–145, DOI:10.7250/eb-2024-0009.
Pizzi S., Mastroleo G., Venturelli A., Caputo F., 2023, The Digitalization of Sustainability Reporting Processes: A Conceptual Framework, “Business Strategy and The Environment”, vol. 33(2), s. 1040–1050, DOI: 10.1002/bse.3544.
Seele P., 2017, Predictive Sustainability Control: A Review Assessing the Potential to Transfer Big Data Driven ‘Predictive Policing’ to Corporate Sustainability Management, “Journal of Cleaner Production”, vol. 153, s. 673–686.
Shortridge R.T., Smith P.A., 2009, Understanding the Changes in Accounting Thought, “Research in Accounting Regulation”, vol. 21(1), s. 11–18.
Suta A., Pintes O., Molnár P., Lukács B., Kedves L., Tóth Á., 2023, Overview of XBRL Taxonomy Usage for Structured Sustainability Reporting in European Filings, “Chemical Engineering Transactions", vol. 107, s. 577–582, DOI: 10.3303/CET23107097.
Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, Dz.U. 2023, poz. 120 z późn. zm. www 1, https://www.xbrl.org/the-standard/what/specifications [data dostępu:14.02.2026].
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Optimum. Economic StudiesAutor zapoznał się i akceptuje warunki zawarte w umowie licencyjnej
