WSKAŹNIKI SPOŁECZNO-EKONOMICZNE W PLANOWANIU ROZWOJU LOKALNEGO: ANALIZA REWITALIZACJI GMIN WIEJSKICH Z PERSPEKTYWY EFEKTYWNOŚCI DIAGNOZY
DOI:
https://doi.org/10.15290/oes.2026.01.123.18Słowa kluczowe:
rewitalizacja, diagnoza, samorząd, delimitacjaAbstrakt
Cel | Celem artykułu jest identyfikacja i porównanie sposobów doboru wskaźników społeczno-ekonomicznych wykorzystywanych w procesie delimitacji obszarów zdegradowanych przez gminy wiejskie powiatu nowosądeckiego w Gminnych Programach Rewitalizacji (GPR).
Metoda badań | Przeanalizowano dokumenty planistyczne wszystkich gmin wiejskich powiatu nowosądeckiego, które miały opracowany GPR. W badaniu zastosowano analizy jakościowe i ilościowe, w tym analizę skupień z wykorzystaniem metody k-średnich, co pozwoliło na identyfikację podejść stosowanych w diagnozie i delimitacji obszarów zdegradowanych.
Wnioski | Zidentyfikowano istotne zróżnicowanie między gminami w zakresie diagnozy społeczno-ekonomicznej. Wyniki badania wskazują na potrzebę ujednolicenia podejścia do delimitacji oraz wzmocnienia wsparcia instytucjonalnego, szczególnie w zakresie dostępu do danych niezbędnych do prowadzenia rzetelnej diagnozy.
Oryginalność / wartość / implikacje / rekomendacje | Artykuł wypełnia lukę badawczą w zakresie analizy podejść diagnostycznych stosowanych w dokumentach rewitalizacyjnych gmin wiejskich, z uwzględnieniem ich praktycznego wykorzystania w procesie delimitacji obszarów zdegradowanych. Zwraca uwagę na zróżnicowanie jakości diagnoz oraz trudności związane z ograniczonym dostępem do danych. Opracowanie wnosi wartość praktyczną, podkreślając potrzebę określenia minimalnych standardów diagnozy oraz szerszego wykorzystania danych jakościowych.
Bibliografia
Ciesiółka P., 2017, Rewitalizacja w polityce rozwoju kraju, „Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna”, nr 39, s. 9–28.
Delimitacja krok po kroku. Metoda wyznaczenia obszaru zdegradowanego i obszaru rewitalizacji w GPR, 2016, Jarczewski W. (red.), Ministerstwo Infrastruktury i Budownictwa, Warszawa, https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/delimitacja-krok-po-kroku [data dostępu: 15.02.2026].
Delimitacja krok po kroku. Metoda wyznaczenia obszaru zdegradowanego i obszaru rewitalizacji w GPR, 2017, Jarczewski W. (red.), Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju, Warszawa, https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/delimitacja-krok-po-kroku [data dostępu: 24.03.2025].
Gminny Program Rewitalizacji. Praktyczny poradnik dla mieszkańców i władz lokalnych, 2018, Jadach‑Sepioło A. (red.), Krajowy Instytut Polityki Przestrzennej i Mieszkalnictwa, Warszawa.
GUS, 2024, Rewitalizacja w gminach w latach 2020–2022, Warszawa–Wrocław.
Hausner J., 2008, Zarządzanie publiczne. Wydawnictwo Naukowe Scholar, Kraków.
Jadach‑Sepioło A., 2017, Rewitalizacja miast w Polsce – niedoskonała odpowiedź na problem depopulacji, „Konwersatorium Wiedzy o Mieście”, nr 2(30), s. 37–42.
Jadach‑Sepioło A., Krystek‑Kucewicz B., 2016, Dobór wskaźników zjawisk kryzysowych – stan zaawansowania procesu delimitacji obszarów rewitalizacji w polskich miastach, „Problemy Rozwoju Miast”, z. IV, s. 31–40.
Kołsut B., 2017, Główne problemy i wyzwania rewitalizacji miast w Polsce, „Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna”, nr 39, s. 29–46.
Mróz A., Paczek B., Zwęglińska‑Gałecka D., 2024, Programy rewitalizacji – uniwersalny czy unikatowy sposób rozwiązywania problemów? Krytyczna analiza programów rewitalizacji wybranych gmin wiejskich i miejsko‑wiejskich, „Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna”, nr 68, s. 195–219.
Popławska J.Z., 2019, Procesy i problemy rewitalizacji miast w Polsce po 1989 r., [w:] Oblicza dużego miasta. Instytucje, organizacje, procesy, Cieślińska B. (red.), Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok.
Przywojska J., 2016, Rewitalizacja miast. Aspekt społeczny. Akademia Samorządowa, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
Stanny M., 2013, Przestrzenne zróżnicowanie rozwoju obszarów wiejskich w Polsce, Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk, Warszawa.
Stanny M., Rosner A., Komorowski Ł., 2018, Monitoring rozwoju obszarów wiejskich. Etap III. Struktury społeczno-gospodarcze, ich przestrzenne zróżnicowanie i dynamika, Fundacja Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej, Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN, Warszawa, https://www.irwirpan.waw.pl/dir_upload/site/files/Lukasz/MROW_III_Raport_2018.pdf [data dostępu: 6.12.2025].
Szostak D., 2017, Czynniki endogeniczne gminy jako podstawa rozwoju przestrzeni turystycznej na przykładzie gminy Moryń, „Marketing i Zarządzanie”, nr 1(47), s. 59–71.
Szwarnowska K., Tołtyżewska N., 2020, Koncepcje zagospodarowania centrum Kodnia jako element programu odnowy wsi, „Przegląd planisty. Czasopismo studentów gospodarki przestrzennej”, nr 6, Rewitalizacja miast i odnowa wsi, s. 16–17.
Ustawa z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji, Dz.U. 2024, Nr 278 t.j.
Zarębski P., 2017, Rewitalizacja jako proces oceny i kształtowania zdegradowanych przestrzeni wiejskich, „Roczniki Naukowe Stowarzyszenia Ekonomistów Rolnictwa i Agrobiznesu”, t. XIX, z. 4, s. 250–256.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Optimum. Economic StudiesAutor zapoznał się i akceptuje warunki zawarte w umowie licencyjnej
