DOSTOSOWANIA PRZEDSIĘBIORSTW DO ZMIAN PRZEPISÓW PODATKOWYCH NA PRZYKŁADZIE PODATKU DOCHODOWEGO W POLSCE
DOI:
https://doi.org/10.15290/oes.2025.04.122.05Słowa kluczowe:
prawo podatkowe , bodźce, dostosowaniaAbstrakt
Cel | Zbadanie reakcji przedsiębiorców na zmiany przepisów w podatku dochodowym, polegające na wprowadzaniu lub modyfikacji przywilejów podatkowych i zaostrzeniu przepisów ograniczających praktyki unikania opodatkowania w latach 2016–2023.
Metoda badań | Zastosowano metodę analizy i krytyki piśmiennictwa, analizę porównawczą danych statystycznych, metodę analizy i konstrukcji logicznej. Do oceny dostosowań przyjęto zmienne niezależne, jakościowe, wyrażone opisem zmian przepisów prawa i zmienne ilościowe obejmujące liczbę przedsiębiorstw reagujących na wysyłane bodźce.
Wnioski | Przedsiębiorcy realnie oceniają szanse i zagrożenia w otoczeniu prawnym, elastycznie i niezwłocznie reagują na zmiany przepisów oraz implementują korzystne dla nich rozwiązania. Zaostrzenie przepisów podatkowych spowodowało gwałtowne zmniejszenie liczby spółek kapitałowych w ciągu jednego roku. Przedsiębiorcy najsilniej zareagowali na możliwość zastosowania ryczałtu od spółek kapitałowych – estońskiego CIT. Instrumentami o mocnym oddziaływaniu bodźcowym są: ulga na działalność B+R oraz IP BOX.
Oryginalność / wartość / implikacje / rekomendacje | Ustalono, że sprawdzają się proste konstrukcje ulg, czytelne dla podatnika, pozwalające dostrzec bezpośredni związek między podjętym działaniem i spodziewaną korzyścią.
Bibliografia
Akty prawne
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r., o podatku dochodowym od osób prawnych, tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 232 ze zm.
Ustawa z dnia 6 listopada 2024 r. o opodatkowaniu wyrównawczym jednostek składowych grup międzynarodowych i krajowych, Dz.U. 2024, poz. 1685.
Opracowania
Annual Report on Taxation 2024. Review of Taxation Policies in the European Union, 2024, Publications Office of the European Union, Luxembourg.
Council Directive (EU) 2022/2523 of 14 December 2022, on Ensuring a Global Minimum Level of Taxation for Multinational Enterprise Groups and Large-scale Domestic Groups in the Union, ”Official Journal of the European Union“ 22.12.2022, L 328/1, https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2022/2523/oj/eng [data dostępu: 21.10.2025].
Dyrektywa Rady (UE) 2016/1164 z dnia 12 lipca 2016 r. ustanawiająca przepisy mające na celu przeciwdziałanie praktykom unikania opodatkowania, które mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie rynku wewnętrznego, Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, L193/1, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/ALL/?uri=-CELEX%3A32016L1164 [data dostępu: 21.10.2025].
Famulska T., 2015, Reakcje przedsiębiorstw na obciążenia podatkowe (na przykładzie podatku od towarów i usług), „Optimum. Economic Studies”, nr 1(73), s. 137–151.
Grześ-Bukłaho J., 2022, Elastyczność jako atrybut współczesnej organizacji, Oficyna Wydawnicza Politechniki Białostockiej, Białystok.
Hanappi T., Millot V., Turban S., 2023, How Does Corporate Taxation Affect Business Investment?: Evidence from Aggregate and Firm-level Data, ”OECD Economics Department Working Papers”, no. 1765, OECD Publishing, Paris, s. 1–62.
Haufler A., Schindler D., 2023, Attracting Profit Shifting or Fostering Innovation? On Patent Boxes and R&D Subsidies, “European Economic Review”, vol. 155, June 2023, DOI: 10.1016/euroecorev.2023.104446, https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0014292123000752?via%3Dihub [data dostępu: 21.10.2025].
Janiszewska M., Janiszewski J., 2020, Wykorzystanie regulacji podatkowych w działalności innowacyjnej polskich przedsiębiorstw, „Studia BAS”, nr 1(61), s. 51–73.
Kasiewicz S., Ormińska J., Rogowski W., Urban W., 2009, Metody osiągania elastyczności przedsiębiorstw. Od zarządzania zasobowego do procesowego, Oficyna Wydawnicza Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, Warszawa.
Kwiecień A., 2018, Elastyczność funkcjonowania podmiotów gospodarczych a sukces i kreacja wartości przedsiębiorstwa, „Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach”, nr 377, s. 52–65.
Mengden A., 2024, Tax Subsidies for R&D Expenditures, Tax Foundation Europe, https://taxfoundation.org/data/all/eu/rd-tax-incentives-europe-2024 [data dostępu: 21.10.2025].
Poreda R., 2024, Robotyzacja w Polsce w najnowszym raporcie Międzynarodowej Federacji Robotyki [IFR], Forum Automatyki i Robotyki Polskiej, https://fairp.pl/aktualnosci/robotyzacja-w-polsce-w-najnowszym-raporcie-miedzynarodowej-federacji-robotyki-ifr [data dostępu: 21.10.2025].
Radomska J., 2015, Strategic Flexibility of Enterprises, “Journal of Economics, Business and Management“, vol. 3, no. 1, s. 19–23.
Saeed M.A., Jiao Y., Zahid M.M., Tabassum H., Nauman S., 2021, Organizational Flexibility and Project Portfolio Performance: The Roles of Innovation, Absorptive Capacity and Environmental Dynamism, “International Journal of Managing Projects in Business”, vol. 14, no. 3, s. 600–624.
Sara I., Mengden A., 2024, Patent Box Regimes in Europe 2024, https://taxfoundation.org/data/all/eu/patent-box-regimes-europe-2024 [data dostępu: 21.10.2025].
The Impact of R&D Tax Incentives: Results from the OECD MicroBeRD+ Project, 2023, “OECD Science, Technology and Industry“, Policy Papers, no. 159, https://www.oecd.org/en/publications/the-impact-of-r-d-tax-incentives_1937ac6b-en.html [data dostępu: 21.10.2025].
Trzcieliński S., 2010, Elementy teorii okazji. Próba ujęcia matematycznego, „Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Widza w gospodarce i gospodarka oparta na wiedzy. Zarządzanie w gospodarce opartej na wiedzy”, nr 94, s. 295–305.
Winczorek J., Muszyński K., 2019, Dostęp do prawa wśród małych i średnich przedsiębiorców. Raport z badania empirycznego, Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.
Włodarkiewicz-Klimek H., 2018, Zwinne przedsiębiorstwo oparte na wiedzy, „Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów SGH”, z. 162, s. 143–152.
Zebari R., Zeebaree S., Jacksi K., Shukur H., 2019, E-Business Requirements For Flexibility and Implementation Enterprise System: A Review, “International Journal of Scientific & Technology Research“, vol. 8(11), s. 654–660.
Inne źródła
Estoński CIT – Otwarte Dane, MF, https://dane.gov.pl/pl/dataset/3779,estonski-ci [data dostępu: 21.10.2025].
Informacja dotycząca rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych, MF, 2016–2023, www.podatki.gov.pl [data dostępu: 21.10.2025].
Informacja dotycząca rozliczenia podatku dochodowego od osób prawnych, MF, 2016–2023, www.podatki.gov.pl [data dostępu: 21.10.2025].
Podmioty gospodarcze. Wyniki finansowe. Zmiany strukturalne grup podmiotów gospodarki narodowej w rejestrze REGON, 2016–2024, 2024, GUS, Informacje statystyczne, https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5504/1/28/1/zmiany_strukturalne_grup_podmiotow_gospodarki_narodowej_w_rejestrze_regon_2023.pdf [data dostępu: 21.10.2025].
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Optimum. Economic StudiesAutor zapoznał się i akceptuje warunki zawarte w umowie licencyjnej
