TEORETYCZNE NARZĘDZIA INSTYTUCJONALNEJ ANALIZY KAPITALIZMU
DOI:
https://doi.org/10.15290/Słowa kluczowe:
szkoła odmian kapitalizmu (VoC), instytucjonalna ekonomia polityczna, governance, stosunki siły, panowania i zależnościAbstrakt
Cel – Znacząca część myśli ekonomicznej, która nie została włączona do głównego nurtu teorii ekonomii, swój rozwój zawdzięcza refleksji nad różnymi konfiguracjami kapitalizmu. Wątek ten został otwarty w artykule opublikowanym w „Optimum. Economic Studies” 2019, nr 1(95). Niniejsze opracowanie stanowi jego rozwinięcie, gdyż wyodrębnia ze wspomnianego dorobku właściwości instytucjonalnej analizy kapitalizmu.
Metoda badań – Praca analityczna wykonana na bazie studiów literaturowych. Opiera się na przeglądzie dorobku szkoły Varieties of Capitalism oraz empiryczno‑‑historycznego instytucjonalizmu.
Wnioski – Praca prowadzi do wniosku, że refleksja nad różnymi konfiguracjami kapitalizmu, z którą kojarzą się wielkie nazwiska w historii nauk społecznych, stworzyła „instytucjonalną ekonomię polityczną”. Ów szczególny nurt myśli skłania do porzucenia przekonania, że istnieje jeden kapitalistyczny wzorzec, który góruje nad innymi sposobami samoorganizacji społeczeństwa.
Oryginalność / wartość / implikacje / rekomendacje – Prezentowana perspektywa badawcza zakłada, że instytucje decydują o sukcesie lub upadku gospodarczym/społecznym i skłania do poszukiwania fundamentalnych lub specyficznych instytucji oraz ich układów, zmieniających się wraz z upływem czasu. Tym samym zasadniczo różni się od podejścia głównego nurtu ekonomii, który dzięki „bez‑‑czasowemu” modelowaniu gospodarki opisuje mechanizmy i zdaje się czynić gospodarkę przewidywalną. Artykuł klaruje ujęcia stosunkowo
mało znane i różne od tego, co ekonomiści powszechnie łączą z instytucjonalizmem.
Bibliografia
Braudel F., 2019, Gry wymiany. Kultura materialna, gospodarka i kapitalizm XV–XVIII wiek, t. 2, przeł. E. Żółkiewska, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa (poprzednie wydanie: Kultura materialna, gospodarka i kapitalizm XV–XVIII wiek, t. 1–3, przeł. M. Ochab, Piotr Graff, wstęp i red. nauk. J. Kochanowicz, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1992).
Chmielewski P., 2011, Homo agens. Instytucjonalizm w naukach społecznych, Wydawnictwo Poltext, Warszawa.
Encyklopedia popularna, 2022, Wydawnictwo Naukowe PWN, wyd. 40, Warszawa
Federowicz M., 2004, Różnorodność kapitalizmu, instytucjonalizm i doświadczenie zmiany ustrojowej, Instytut Filozofii i Socjologii PAN, Warszawa.
Galbraith J. K., 1979, Ekonomia a cele społeczne, przeł. W. Osiatyński, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
Galbraith J. K., 2005, Gospodarka niewinnego oszustwa, MT Biznes, Warszawa.
Gourevitch P. A, J. J. Shinn, 2007, Political Power and Corporate Control. The New Global Politics of Corporate Governance, Princeton University Press, Princeton–Oxford.
Hall P. A., Thelen K., 2009, Institutional change in varieties of capitalism, “Socio-Economic Review”, vol. 7, issue 1 (January), s. 7–34; https://doi.org/10.1093/ser/mwn020.
Ingham G., 2011, Kapitalizm, przeł. S. Królak, K. Sosnowska, Wydawnictwo Sic!, Warszawa.
Jackson G., Deeg R., 2006, How Many Varieties of Capitalism? Comparing the Comparative Institutional Analyses of Capitalist Diversity, Max-Planck-Institut für Gesellschaftsforschung/Max Planck Institute for the Study of Societies, Discussion Paper 06/2, Cologne.
Jasiecki K., 2013, Kapitalizm po polsku, Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, Warszawa
Lawson T., 2003, Reorienting Economics, Routledge, London–New York.
North D. C. , 1990, Institutions, Institutional Change and Economic Performance, Cambridge University Press, New York.
Polanyi K., 2010, Wielka transformacja, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Strange S., 1996, The Retreat of the State. The Diffusion of Power in the Word Economy, Cambridge University Press, Cambridge
Streeck W., 2009, Re-forming Capitalism. Institutional Change in the German Political Economy, Oxford University Press, Oxford.
Streeck W., 2014, Buying Time. The Delayed Crisis of Democratic Capitalism, przekład P. Camiller, Verso, London–New York.
Varieties of Capitalism: The Institutional Foundations of Comparative Advantage, 2001, red. P. A. Hall, D. Soskice, Oxford University Press, Oxford.
Weber M., 2002, Gospodarka i społeczeństwo. Zarys socjologii rozumiejącej, przeł. i wstęp D. Lachowska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Wilkin J., 2016, Instytucjonalne i kulturowe podstawy gospodarowania. Humanistyczna perspektywa ekonomii, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.
Ząbkowicz A., 2003, Współczesna ekonomia instytucjonalna wobec głównego nurtu ekonomii, „Ekonomista”, nr 6, s. 795–824.
Ząbkowicz A., 2019, Czy istnieje ekonomia kapitalizmu?, „Optimum.Economic Sudies” nr 1 (95) 2019
Ząbkowicz A., 2023, Państwo wobec grup dominujących w gospodarce – perspektywa instytucjonalnej ekonomii politycznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź DOI: https://doi.org/10.18778/8331-059-6, w wolnym dostępie.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2024 Optimum. Economic StudiesAutor zapoznał się i akceptuje warunki zawarte w umowie licencyjnej
