MODYFIKACJE PODATKÓW DOCHODOWYCH A SAMODZIELNOŚĆ FINANSOWA SAMORZĄDÓW LOKALNYCH W POLSCE –ANALIZA EMPIRYCZNA NA PRZYKŁADZIE WYBRANYCH GMIN
DOI:
https://doi.org/10.15290/Słowa kluczowe:
gmina, samodzielność finansowa, podatki dochodoweAbstrakt
Cel – Celem badania była ocena zmian w źródłach dochodów gmin wywołanych zmianami podatkowymi z punktu widzenia samodzielności finansowej tych jednostek. Uwzględniono najważniejsze systemowe zmiany w zakresie opodatkowania dochodów, wprowadzone w Polsce w latach 2015–2022.
Metoda badań – Analiza empiryczna przeprowadzona została na podstawie zarówno danych Ministerstwa Finansów, Banku Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego, jak i odpowiedzi udzielonych z badania ankietowego przeprowadzonego w gminach z wybranych sześciu województw. Wykorzystano analizę korelacyjną (rangowo‑dwuseryjną
oraz fi).
Wnioski – Zmiany w systemie podatkowym mają skutki o różnym charakterze i istotności z punktu widzenia wpływu na sektor finansów publicznych. Większość zmian podatkowych, przede wszystkim ustanowionych w programie społeczno-gospodarczym Polski Ład, wpłynęła niekorzystnie na strukturę dochodów poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego. Ograniczona została samodzielność dochodowa gmin, ale wyniki badania wskazują, że jej skala uzależniona była od typu gminy, jej położenia oraz wielkości dochodów
uzyskiwanych z wpływów z podatków dochodowych.
Oryginalność / wartość / implikacje / rekomendacje – Badanie zostało oparte na autorskim podejściu, w którym zestawiono wyniki badań na podstawie twardych danych statystycznych oraz pochodzących z kwestionariusza ankietowego. Z wykorzystaniem współczynników korelacji zidentyfikowane zostały zależności pomiędzy parami pytań z kwestionariusza, a następnie skonfrontowane ze specyfiką gmin, obejmującą m.in. jej typ i relację dochodów z tytułu udziałów we wpływach z podatków dochodowych do dochodów ogółem.
Bibliografia
Blöchliger H., Petzold O., 2009, Finding the dividing line between tax sharing and grants: a statistical investigation, OECD Network on Fiscal Relations Across Levels of Government 10.
Chojna‑‑Duch E., 2007, Polskie prawo finansowe. Finanse publiczne, LexisNexis, Warszawa.
Czekaj M., Wiktorzak M., 2022, Wpływ zmian w zakresie opodatkowania podatkiem dochodowym osób fizycznych na dochody jednostek samorządu terytorialnego w Polsce. Ujęcie historyczne oraz prognostyczne, „Finanse Komunalne”, nr 1, s. 31–42.
Dane z badania ankietowego pt. „Wpływ reform podatkowych na dochody samorządu terytorialnego w wybranych krajach Europy Środkowo‑‑Wschodniej. Część 1” (KZiF/S22:1.13) [listopad– grudzień 2022].
Dougherty S., Harding M., Reschovsky A., 2019, Twenty years of tax autonomy across levels of government: Measurement and applications, „OECD Working Papers on Fiscal Federalism”, No. 29, OECD Publishing, Paris, DOI: 10.1787/ca7ebc02‑en.
Dziemianowicz R., 2017, Dysfunkcje udziałów w podatkach państwowych w aspekcie zmniejszającej się samodzielności dochodowej samorządu terytorialnego w Polsce, „Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu”, nr 485, s. 90–107, DOI: 10.15611/pn.2017.485.08.
Glumińska‑‑Pawlic J., 2003, Samodzielność finansowa jednostek samorządu terytorialnego w Polsce. Studium finansowoprawne, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.
Kańduła S., 2023, Polski Ład z perspektywy samodzielności finansowej jednostek samorządu terytorialnego, [w:] Polski Ład a opodatkowanie dochodów. Ujęcie prawne, finansowe i ekonomiczne, Małecka‑‑Ziembińska E. (red.), Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Poznań.
Kornberger‑‑Sokołowska E., 2001, Decentralizacja finansów publicznych a samodzielność finansowa jednostek samorządu terytorialnego, Liber, Warszawa.
Kornberger‑‑Sokołowska E., Bitner M., 2018, Prawo finansów samorządowych, Wolters Kluwer, Warszawa.
OECD, 2021, Fiscal Federalism 2022: Making Decentralisation Work, OECD Publishing, Paris.
Patrzałek L., 2010, Finanse samorządu terytorialnego, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Wrocław.
Pest P., 2014, Wysokość udziałów jednostek samorządu terytorialnego we wpływach z podatków dochodowych, „Przegląd Prawa i Administracji”, t. 97, s. 117–127.
Poniatowicz M., Dziemianowicz R., 2016, Udziały samorządu terytorialnego w państwowych podatkach dochodowych w aspekcie postulatów teoretycznych federalizmu fiskalnego, „Annales Universitatis Mariae Curie‑‑Skłodowska, Sectio H, Oeconomia”, vol. L, no. 1, s. 295–303, DOI:10.17951/h.2016.50.1.295.
Surówka K., 2013, Samodzielność finansowa samorządu terytorialnego w Polsce, PWE, Warszawa. Szołno‑‑Koguc J., 2021, Samodzielność dochodowa jednostek samorządu terytorialnego – aspekty teoretyczne, „Studia BAS”, vol. 65(1), s. 9–20, DOI: 10.31268/StudiaBAS.2021.02.
Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, Dz.U. 2022, poz. 2267.
Ustawa z dnia 14 października 2021 r. o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2021, poz. 1927 z późn. zm.
Ustawa z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2021, poz. 2105 z późn. zm.
Wójtowicz K., 2013, Udziały samorządów w podatkach państwowych – własne czy obce źródło dochodów JST? Dylematy teorii a praktyka budżetowa wybranych państw, „Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu”, nr 306, s. 501–512.
Wójtowicz K., 2021, Udziały jednostek samorządu terutorialnego w podatkach państwowych, „Studia BAS”, vol. 65(1), s. 147–169, DOI: 10.31268/StudiaBAS.2021.09.
Wyszkowska D., Wyszkowski A., Dziekański P., 2022, „Polish Deal” and Financial Autonomy of Communes in Poland, „Optimum. Economic Studies”, nr 109(3), s. 120–135, DOI: 10.15290/oes.2022.03.109.09.
www 1, https://bdl.stat.gov.pl/bdl/dane/podgrup/temat [data dostępu: 1.07.2023].
www 2, https://www.gov.pl/web/finanse/sprawozdania‑budzetowe [data dostępu: 1.07.2023].
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2024 Optimum. Economic StudiesAutor zapoznał się i akceptuje warunki zawarte w umowie licencyjnej
