NIEZALEŻNOŚĆ OD IMPORTU SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH JAKO KLUCZOWY ELEMENT BEZPIECZEŃSTWA EKONOMICZNEGO PAŃSTWA. POLSKA NA TLE KRAJÓW UE
DOI:
https://doi.org/10.15290/oes.2022.03.109.07Słowa kluczowe:
bezpieczeństwo energetyczne, zależność energetyczna, wskaźnik zależności energetycznej, geoekonomia, Rosja, Polska, UEAbstrakt
Cel – Celem artykułu jest przedstawienie problemu bezpieczeństwa energetycznego jako kluczowego
elementu bezpieczeństwa ekonomicznego państwa. W opracowaniu przedstawione zostały
sposoby pomiaru bezpieczeństwa energetycznego, a następnie przeanalizowany został wskaźnik zależności
od importu surowców energetycznych dla krajów UE. Szczególne miejsce zostało poświęcone
polskiej gospodarce – w kontekście poszukiwania odpowiedzi na pytanie, czy Polska w najbliższych
latach ma szansę na osiągnięcie niezależności od importu surowców energetycznych.
Metoda badań – W artykule zastosowano metodę badań opisowych oraz wyjaśniających, przede
wszystkim analizę danych Eurostatu, a także analizę przyczynowo-skutkową, opartą na przeglądzie
literatury przedmiotu.
Wnioski – Przedstawienie bezpieczeństwa energetycznego Polski na tle krajów UE, przy zwróceniu
szczególnej uwagi na (nie)zależność od importu surowców energetycznych.
Oryginalność/wartość/implikacje/rekomendacje – W artykule zaprezentowano ilościowe i jakościowe
sposoby pomiaru bezpieczeństwa energetycznego, a następnie przedstawiono ranking krajów UE
z punktu widzenia kształtowania się wskaźnika zależności energetycznej od importu, de facto z Rosji.
W pracy zasygnalizowane zostały ponadto prognozy dotyczące polskiej gospodarki w kontekście jej
bezpieczeństwa energetycznego.
Bibliografia
Adamkiewicz J., 2017, Zarys koncepcji zrównoważonego bezpieczeństwa energetycznego,
„Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, Organizacja i Zarządzanie”, z. 104,
s. 103–114, DOI: 10.29119/1641-3466.2017.104.8.
Bezpieczeństwo energetyczne podstawą rozwoju społeczeństwa, www.gov.pl [data dostępu:
24.02.2022].
Borchiellini R., Minuto F.D., 2020, What Is Our Point of View on “Energy Independence
and Research for Economic and Environmental Sustainability”?, “TECNICA ITALIANA
– Italian Journal of Engineering Science”, vol. 64, no. 1, s. 60–62, DOI:
10.18280/ ti-ijes.640110.
Braun J., 2018, Bezpieczeństwo energetyczne jako dobro publiczne – miary i czynniki wpływające
na jego poziom, „Studia Ekonomiczne”, nr 358, s. 23–32.
Chrzan T., 2015, Bezpieczeństwo energetyczne Polski w zakresie energii elektrycznej, „Logistyka”,
nr 4, s. 1–8.
Czech A., 2018, Analiza wybranych wskaźników bezpieczeństwa energetycznego Polski
w kontekście zrównoważonego rozwoju, „Studia i Prace Wydziału Nauk Ekonomicznych
i Zarządzania”, nr 53/2, s. 23–35.
Deutch P.J., 2005, Energy Independence, “Foreign Policy”, no. 151, s. 20–25.
Elkind J., 2010, Energy Security: Call for a Broader Agenda, [in:] Energy Security: Economics,
Politics, Strategies, and Implications, Pascual C., Elkind J. (eds.), DC: Brookings Institution
Press, Washington.
Europejska (nie)zależność energetyczna: fakty i liczby, www.europarl.europa.eu [data
dostępu: 24.02.2022].
Gradziuk A., Lach W., Poseł-Częścik E., Sochacka K., 2003, Co to jest bezpieczeństwo
energetyczne państwa?, [w:] Kryteria bezpieczeństwa międzynarodowego państwa, Dębski S.,
Górka B. (red.), Winter, Warszawa.
Grossman P.Z., 2021, The Four-Decade Quest for an “Energy Independence” Policy: Chasing
a Trope Through Time, “Journal of Policy History”, vol. 33, no. 1, s. 93–110, DOI:
10.1017/S0898030620000251.
Howell S., 2009, Jia You! (Add Oil!) Chinese energy security strategy, [in:] Energy security
challenges for the 21st century. A reference handbook, Luft G., Korin A. (eds.), Praeger
Security International, Santa Barbara, California.
Jakubczak R., Flis J., 2006, Bezpieczeństwo Narodowe Polski w XXI wieku, Bellona,
Warszawa.
Jankowska I.M., 2015, Bezpieczeństwo energetyczne w polityce bezpieczeństwa państwa,
„PWSZ IPiA Studia Lubuskie”, t. XI, s. 147–166.
Johansson B., 2013, A broadened typology on energy and security, “Energy”, vol. 53,
s. 199–205, DOI: 10.1016/j.energy.2013.03.012.
Kaczmarski M., 2010, Bezpieczeństwo energetyczne Unii Europejskiej, ŁośGraf, Warszawa.
Kaliski M., Staśko D., 2003, Analiza wybranych czynników warunkujących bezpieczeństwo
energetyczne Polski, „Zeszyty Naukowe. Górnictwo, Politechnika Śląska”, z. 257,
s. 207–223.
Kiedrowska-Pryka M., 2014, Zależność Unii Europejskiej od zewnętrznych dostaw surowców
energetycznych – struktura zużycia nośników energii i ich dywersyfikacja w krajach członkowskich
UE, [w:] Bezpieczeństwo energetyczne. Rynki surowców i energii – teraźniejszość
i przyszłość, t. I, Polityka – Gospodarka – Zasoby naturalne i logistyka, Kwiatkiewicz P.
(red.), Poznań.
Kruyt B., Vuuren D.P. van, Vries H.J.M. de, Groenenberg H., 2009, Indicators for
energy security, “Energy Policy”, vol. 37(6), s. 2166–2181, DOI: 10.1016/j.enpol.
2009.02.006.
Kunikowski G., 2019, Przegląd ilościowych metod ocen stanu bezpieczeństwa energetycznego,
„Roczniki Kolegium Analiz Ekonomicznych”, z. 54, s. 171–182.
Lorek M., 2017, Bezpieczeństwo energetyczne a bezpieczeństwo wewnętrzne państwa, „Modern
Management Review”, vol. XXII, nr 24(3), s. 95–104, DOI: 10.7862/rz.2017.
mmr.29.
Misiągiewicz J., 2019, Bezpieczeństwo energetyczne Unii Europejskiej. Implikacje nowych projektów
infrastruktury gazociągowej w Europie, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii
Curie-Skłodowskiej, Lublin.
Młynarski T., 2011, Bezpieczeństwo energetyczne w pierwszej dekadzie XXI wieku. Mozaika
interesów i geostrategii, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
Monitorowanie bezpieczeństwa zaopatrzenia rynku w paliwa, Ministerstwo Klimatu i Środowiska,
Warszawa, styczeń 2021, https://bip.mos.gov.pl/fileadmin/user_upload/
bip/Energetyka/Sprawozdania_z_wynikow_monitorowania_bezpieczenstwa
_dostaw_paliw_gazowych/1._Sprawozdanie_MKIS_z_monitorowania_bezpieczenstwa_
dostaw_paliw_gazowych_za_2020.pdf [data dostępu: 24.02.2022].
Sokołowski W., Zięcina M., 2013, Konfigurowanie łańcuchów dostaw w aspekcie bezpieczeństwa
energetycznego, [w:] Bezpieczeństwo w administracji, gospodarce i biznesie. Aksjologia
zjawisk kryzysowych w gospodarcze, biznesie i logistyce, Chrabkowski M., Tatarczuk C.,
Tomaszewski J. (red.), Wyższa Szkoła Administracji i Biznesu im. E. Kwiatkowskiego,
Gdynia.
Soroka P., 2015, Bezpieczeństwo energetyczne: między teorią a praktyką, Elipsa, Warszawa.
Sprawozdanie z wyników monitorowania bezpieczeństwa dostaw paliw gazowych za okres od dnia
1 stycznia 2020 r. do dnia 31 grudnia 2020 r., Minister Klimatu i Środowiska, czerwiec
2021, Warszawa.
Stańczyk J., 1996, Współczesne pojmowanie bezpieczeństwa, Instytut Studiów Politycznych
Polskiej Akademii Nauk, Warszawa.
Stańczyk J., 2017, Formułowanie kategorii pojęciowej bezpieczeństwa, Fundacja na Rzecz
Czystej Energii, Warszawa.
Stańczyk J., 2019, Istota współczesnego pojmowania bezpieczeństwa – zasadnicze tendencje,
„Rocznik Bezpieczeństwa Międzynarodowego”, nr 5, s. 15–33, DOI: 10.34862/
rbm.2011.2.
Stavytskyy A., Kharlamova G., Giedraitis V., Šumskis V., 2018, Estimating the interrelation
between energy security and macroeconomic factors in European countries, “Journal of
International Studies”, vol. 11(3), s. 217–238, DOI: 10.14254/2071-8330.2018/
11-3/18.
Stegen K.S., 2011, Deconstructing the “energy weapon”: Russia’s threat to Europe as case study,
“Energy Policy”, no. 39, s. 6505–6513, DOI: 10.1016/j.enpol.2011.07.051.
Świniarski J., 2017, O znaczeniach nazwy złożonej bezpieczeństwo, „Studia Bezpieczeństwa
Narodowego”, R. 7, nr 12, s. 17–45, DOI: 10.37055/sbn/129856.
Tyszecki A., 2008, Definicja bezpieczeństwa energetycznego, „Bezpieczeństwo Energetyczne
Kraju”, nr 1.
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne, Dz.U. z 1997 r. nr 54, poz.
348 z późn. zm., art. 3 podp. 16, https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.
xsp/WDU19970540348/U/D19970348Lj.pdf [data dostępu: 24.02.2022].
www 1, https://www.energy.gov/ne/articles/3-reasons-why-nuclear-clean-and-sustainable
[data dostępu: 24.02.2022].
www 2, https://www.cire.pl/artykuly/serwis-informacyjny-cire-24/czy-transformacja-
energetyczna-to-kluczowe-wyzwanie-cywilizacyjne-dla-polski [data dostępu:
24.02.2022].
www 3, https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-statistical-books/-/ks-hb-20-
001 [data dostępu: 24.02.2022].
„Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, Organizacja i Zarządzanie”, z. 104,
s. 103–114, DOI: 10.29119/1641-3466.2017.104.8.
Bezpieczeństwo energetyczne podstawą rozwoju społeczeństwa, www.gov.pl [data dostępu:
24.02.2022].
Borchiellini R., Minuto F.D., 2020, What Is Our Point of View on “Energy Independence
and Research for Economic and Environmental Sustainability”?, “TECNICA ITALIANA
– Italian Journal of Engineering Science”, vol. 64, no. 1, s. 60–62, DOI:
10.18280/ ti-ijes.640110.
Braun J., 2018, Bezpieczeństwo energetyczne jako dobro publiczne – miary i czynniki wpływające
na jego poziom, „Studia Ekonomiczne”, nr 358, s. 23–32.
Chrzan T., 2015, Bezpieczeństwo energetyczne Polski w zakresie energii elektrycznej, „Logistyka”,
nr 4, s. 1–8.
Czech A., 2018, Analiza wybranych wskaźników bezpieczeństwa energetycznego Polski
w kontekście zrównoważonego rozwoju, „Studia i Prace Wydziału Nauk Ekonomicznych
i Zarządzania”, nr 53/2, s. 23–35.
Deutch P.J., 2005, Energy Independence, “Foreign Policy”, no. 151, s. 20–25.
Elkind J., 2010, Energy Security: Call for a Broader Agenda, [in:] Energy Security: Economics,
Politics, Strategies, and Implications, Pascual C., Elkind J. (eds.), DC: Brookings Institution
Press, Washington.
Europejska (nie)zależność energetyczna: fakty i liczby, www.europarl.europa.eu [data
dostępu: 24.02.2022].
Gradziuk A., Lach W., Poseł-Częścik E., Sochacka K., 2003, Co to jest bezpieczeństwo
energetyczne państwa?, [w:] Kryteria bezpieczeństwa międzynarodowego państwa, Dębski S.,
Górka B. (red.), Winter, Warszawa.
Grossman P.Z., 2021, The Four-Decade Quest for an “Energy Independence” Policy: Chasing
a Trope Through Time, “Journal of Policy History”, vol. 33, no. 1, s. 93–110, DOI:
10.1017/S0898030620000251.
Howell S., 2009, Jia You! (Add Oil!) Chinese energy security strategy, [in:] Energy security
challenges for the 21st century. A reference handbook, Luft G., Korin A. (eds.), Praeger
Security International, Santa Barbara, California.
Jakubczak R., Flis J., 2006, Bezpieczeństwo Narodowe Polski w XXI wieku, Bellona,
Warszawa.
Jankowska I.M., 2015, Bezpieczeństwo energetyczne w polityce bezpieczeństwa państwa,
„PWSZ IPiA Studia Lubuskie”, t. XI, s. 147–166.
Johansson B., 2013, A broadened typology on energy and security, “Energy”, vol. 53,
s. 199–205, DOI: 10.1016/j.energy.2013.03.012.
Kaczmarski M., 2010, Bezpieczeństwo energetyczne Unii Europejskiej, ŁośGraf, Warszawa.
Kaliski M., Staśko D., 2003, Analiza wybranych czynników warunkujących bezpieczeństwo
energetyczne Polski, „Zeszyty Naukowe. Górnictwo, Politechnika Śląska”, z. 257,
s. 207–223.
Kiedrowska-Pryka M., 2014, Zależność Unii Europejskiej od zewnętrznych dostaw surowców
energetycznych – struktura zużycia nośników energii i ich dywersyfikacja w krajach członkowskich
UE, [w:] Bezpieczeństwo energetyczne. Rynki surowców i energii – teraźniejszość
i przyszłość, t. I, Polityka – Gospodarka – Zasoby naturalne i logistyka, Kwiatkiewicz P.
(red.), Poznań.
Kruyt B., Vuuren D.P. van, Vries H.J.M. de, Groenenberg H., 2009, Indicators for
energy security, “Energy Policy”, vol. 37(6), s. 2166–2181, DOI: 10.1016/j.enpol.
2009.02.006.
Kunikowski G., 2019, Przegląd ilościowych metod ocen stanu bezpieczeństwa energetycznego,
„Roczniki Kolegium Analiz Ekonomicznych”, z. 54, s. 171–182.
Lorek M., 2017, Bezpieczeństwo energetyczne a bezpieczeństwo wewnętrzne państwa, „Modern
Management Review”, vol. XXII, nr 24(3), s. 95–104, DOI: 10.7862/rz.2017.
mmr.29.
Misiągiewicz J., 2019, Bezpieczeństwo energetyczne Unii Europejskiej. Implikacje nowych projektów
infrastruktury gazociągowej w Europie, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii
Curie-Skłodowskiej, Lublin.
Młynarski T., 2011, Bezpieczeństwo energetyczne w pierwszej dekadzie XXI wieku. Mozaika
interesów i geostrategii, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
Monitorowanie bezpieczeństwa zaopatrzenia rynku w paliwa, Ministerstwo Klimatu i Środowiska,
Warszawa, styczeń 2021, https://bip.mos.gov.pl/fileadmin/user_upload/
bip/Energetyka/Sprawozdania_z_wynikow_monitorowania_bezpieczenstwa
_dostaw_paliw_gazowych/1._Sprawozdanie_MKIS_z_monitorowania_bezpieczenstwa_
dostaw_paliw_gazowych_za_2020.pdf [data dostępu: 24.02.2022].
Sokołowski W., Zięcina M., 2013, Konfigurowanie łańcuchów dostaw w aspekcie bezpieczeństwa
energetycznego, [w:] Bezpieczeństwo w administracji, gospodarce i biznesie. Aksjologia
zjawisk kryzysowych w gospodarcze, biznesie i logistyce, Chrabkowski M., Tatarczuk C.,
Tomaszewski J. (red.), Wyższa Szkoła Administracji i Biznesu im. E. Kwiatkowskiego,
Gdynia.
Soroka P., 2015, Bezpieczeństwo energetyczne: między teorią a praktyką, Elipsa, Warszawa.
Sprawozdanie z wyników monitorowania bezpieczeństwa dostaw paliw gazowych za okres od dnia
1 stycznia 2020 r. do dnia 31 grudnia 2020 r., Minister Klimatu i Środowiska, czerwiec
2021, Warszawa.
Stańczyk J., 1996, Współczesne pojmowanie bezpieczeństwa, Instytut Studiów Politycznych
Polskiej Akademii Nauk, Warszawa.
Stańczyk J., 2017, Formułowanie kategorii pojęciowej bezpieczeństwa, Fundacja na Rzecz
Czystej Energii, Warszawa.
Stańczyk J., 2019, Istota współczesnego pojmowania bezpieczeństwa – zasadnicze tendencje,
„Rocznik Bezpieczeństwa Międzynarodowego”, nr 5, s. 15–33, DOI: 10.34862/
rbm.2011.2.
Stavytskyy A., Kharlamova G., Giedraitis V., Šumskis V., 2018, Estimating the interrelation
between energy security and macroeconomic factors in European countries, “Journal of
International Studies”, vol. 11(3), s. 217–238, DOI: 10.14254/2071-8330.2018/
11-3/18.
Stegen K.S., 2011, Deconstructing the “energy weapon”: Russia’s threat to Europe as case study,
“Energy Policy”, no. 39, s. 6505–6513, DOI: 10.1016/j.enpol.2011.07.051.
Świniarski J., 2017, O znaczeniach nazwy złożonej bezpieczeństwo, „Studia Bezpieczeństwa
Narodowego”, R. 7, nr 12, s. 17–45, DOI: 10.37055/sbn/129856.
Tyszecki A., 2008, Definicja bezpieczeństwa energetycznego, „Bezpieczeństwo Energetyczne
Kraju”, nr 1.
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne, Dz.U. z 1997 r. nr 54, poz.
348 z późn. zm., art. 3 podp. 16, https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.
xsp/WDU19970540348/U/D19970348Lj.pdf [data dostępu: 24.02.2022].
www 1, https://www.energy.gov/ne/articles/3-reasons-why-nuclear-clean-and-sustainable
[data dostępu: 24.02.2022].
www 2, https://www.cire.pl/artykuly/serwis-informacyjny-cire-24/czy-transformacja-
energetyczna-to-kluczowe-wyzwanie-cywilizacyjne-dla-polski [data dostępu:
24.02.2022].
www 3, https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-statistical-books/-/ks-hb-20-
001 [data dostępu: 24.02.2022].
Pobrania
Opublikowane
16.11.2022
Numer
Dział
Miscellanea
Licencja
Autor zapoznał się i akceptuje warunki zawarte w umowie licencyjnej
Jak cytować
NIEZALEŻNOŚĆ OD IMPORTU SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH JAKO KLUCZOWY ELEMENT BEZPIECZEŃSTWA EKONOMICZNEGO PAŃSTWA. POLSKA NA TLE KRAJÓW UE. (2022). Optimum. Economic Studies, 3 (109), 85-101. https://doi.org/10.15290/oes.2022.03.109.07
