Polscy ekonomiści akademiccy okresu transformacji - kilka refleksji na tle wyników badań

Abstrakt

Zmiana systemu w Polsce u progu lat 90. sprawiła, że podobnie jak inne dziedziny życia społecznego i gospodarczego, ekonomia akademicka podlegała głębokiej transformacji. Wiązało się to ze zmianą dotychczasowego sposobu analizy zjawisk gospodarczych, a także z poszukiwaniem nowych podejść teoretycznych. Wyrazem tego było przede wszystkim odejście od teorii marksistowskiej i asymilacja tradycji neoklasycznej oraz keynesowskiej. Znalazło to również odzwierciedlenie w programach nauczania ekonomii. Celem referatu jest spojrzenie na środowisko polskich ekonomistów akademickich w kontekście ich wyborów teoretycznych. Podstawą formułowanych refleksji są wyniki badań przeprowadzonych w ramach projektu badawczego nt. „Identyfikacja polskich ekonomistów ze szkołami myśli ekonomicznej” zrealizowanego w latach 2014-2016 w Instytucie Badań Runku Konsumpcji i Koniunktur-PIB oraz studia literaturowe. Na szerszą charakterystykę środowiska naukowego ekonomistów pozwalają zebrane podczas realizacji projektu dane na temat ich wyborów teoretycznych, poglądów na temat stanu nauk ekonomicznych, barier występujących w rozwoju polskiej ekonomii, a także cech osobowych. Badania potwierdziły, że istotnymi zmiennymi różnicującymi dokonywane przez ekonomistów wybory szkół myśli ekonomicznych są płeć i wiek. W kontekście dalszego rozwoju polskiej ekonomii akademickiej szczególną uwagę zwrócono na poglądy ekonomistów w wieku 36-45 lat, gdyż w następnych latach będą oni w decydującym stopniu wpływać na treści przekazywane w ramach nauczania ekonomii na wyższych uczelniach. Dokonywane przez nich wybory teoretyczne wskazują, że nowa ekonomia instytucjonalna może stracić na znaczeniu, a w kwestiach preferowanych rozwiązań polityki gospodarczej przeważać będą poglądy ortodoksyjnych szkół myśli ekonomicznej. Wskazuje to na utrwalenie się przewagi orientacji liberalnej w polskiej ekonomii w najbliższych latach.