Instrumenty pochodne jako narzędzie ograniczania ryzyka walutowego w polskich przedsiębiorstwach

Abstrakt

Wzrost umiędzynarodowienia działalności gospodarczej przedsiębiorstw w Polsce prowadzi do większej ekspozycji tych podmiotów na ryzyko zmiany kursów walut obcych. Pojawienie się tego rodzaju ryzyka wymusza stosowanie odpowiednich metod służących jego ograniczeniu. Celem artykułu jest ocena powszechności występowania ryzyka walutowego w polskich przedsiębiorstwach wraz z analizą skali wykorzystania pozagiełdowych i giełdowych instrumentów pochodnych do zabezpieczenia się przed negatywnymi konsekwencjami zmian kursów walutowych. Realizacji wyznaczonego celu posłużyła analiza literatury przedmiotu oraz danych statystycznych, które zostały udostępnione przez Narodowy Bank Polski oraz Główny Urząd Statystyczny. Na podstawie dostępnych danych statystycznych stwierdzono, iż wykorzystanie walutowych instrumentów pochodnych zależy z jednej strony od poziomu oraz zmienności kursów walutowych, a z drugiej strony od poziomu aktywności polskich przedsiębiorstw na rynkach zagranicznych, głównie w zakresie wymiany handlowej. Najczęściej wykorzystywanymi instrumentami pochodnymi, które przyczyniają się do zmniejszenia ekspozycji na ryzyko walutowe, są kontrakty forward. Wynika to z możliwości dostosowania warunków tych transakcji do potrzeb danego przedsiębiorstwa oraz większej łatwości ich stosowania w porównaniu z innymi instrumentami pochodnymi. Wartością dodaną niniejszego artykułu jest kompleksowa analiza ryzyka kursowego występującego w przedsiębiorstwach w Polsce w latach 2007-2016 wraz z przedstawieniem stopnia wykorzystania walutowych instrumentów pochodnych do ograniczenia ekspozycji na to ryzyko.