“POLISH DEAL” AND FINANCIAL AUTONOMY OF COMMUNES IN POLAND

  • Dorota Wyszkowska Uniwersytet w Białymstoku, Wydział Ekonomii i Finansów
  • Adam Wyszkowski
  • Paweł Dziekański

Abstrakt

Cel – Celem artykułu jest prezentacja głównych zmian w finansowaniu gmin w Polsce wynikających z wdrożonego programu „Polski Ład” i „Polski Ład 2.0” oraz ocena konsekwencji ich wprowadzenia dla samodzielności finansowej gmin.


Metoda badań – W artykule zostaną wykorzystane metody typowe dla nauk społecznych, tzn. metoda poznania empirycznego, a w szczególności obserwacja, porównanie i pomiar. Autorzy dokonają porównania wielkości utraty dochodów gmin wynikających ze zmniejszenia ich dochodów z tytułu udziału w PIT z wielkością „rekompensaty” finansowej w postaci części rozwojowej subwencji ogólnej i podejmą się oceny ich wpływu na samodzielność finansową gmin.


Wnioski – Istotny ubytek dochodów własnych pochodzących z udziału gmin w PIT ma zostać zrekompensowany dochodami w ramach części rozwojowej subwencji ogólnej. Jednak nawet sumarycznie zrównana rekompensata, która z dużym prawdopodobieństwem nie nastąpi, prowadzić będzie do ograniczenia samodzielności finansowej gmin. Zaproponowana konstrukcja części rozwojowej subwencji będzie preferowała jednostki dysponujące środkami na realizację wydatków majątkowych, a jednocześnie górne limity jej przyznania będą ograniczały pozyskiwanie środków przez jednostki największe pod względem potencjału inwestycyjnego. Mimo, iż udziały w podatkach stanowiących dochody budżetu państwa nie są źródłem dochodu jednoznacznie korzystnie wpływającym na samodzielność finansową gmin, to ich zamiana na dodatkową część subwencji ogólnej przyczyniać się będzie do dalszego ograniczenia tej samodzielności, która powinna stanowić fundament samorządu terytorialnego.


Oryginalność/wartość/ implikacje /rekomendacje – Niezbędne wydaje się podjęcie szerokiej dyskusji nad rekonstrukcją systemu finansowania gmin i pozostałych JST w Polsce, który w wyniku zmian uwarunkowań, w jakich był tworzony nie zapewnia obecnie właściwej struktury dochodów tym jednostkom i nie sprzyja zachowaniu jednej z podstawowych zasad działania tych jednostek – samodzielności finansowej.

Bibliografia

Objective – The article aims to present the main changes in the financing of municipalities in Poland resulting from the implemented “Polish Deal” and “Polish Deal 2.0” programs and to assess the consequences of their introduction for the financial autonomy of municipalities.
Research method – The article will use methods typical of social sciences, i.e. the method of empirical cognition, in particular observation, comparison, and measurement. The authors will compare the amount of loss of revenue of municipalities resulting from the reduction of their revenue from participation in PIT with the amount of “compensation” in the form of a development part of the general subsidy and will assess their impact on the financial autonomy of municipalities.
Conclusions – A significant loss of own revenue from the participation of municipalities in PIT is to be compensated by revenue under the development part of the general subsidy. However, even the cumulative equalised compensation, which is unlikely to occur, will lead to a reduction in the financial autonomy of municipalities. The proposed construction of the development part of the subsidy will favour units with funds for the implementation of property expenditures, and at the same time, the upper limits of its allocation will restrict the acquisition of funds by the largest units in terms of investment potential. Although shares in taxes constituting central budget revenues are not a source of revenue that clearly has a positive impact on the financial autonomy of municipalities, their replacement with an additional part of the general subsidy will contribute to further limiting this autonomy, which should be the foundation of local government.
Originality/value/implications /recommendations – It seems necessary to undertake a broad discussion on the reconstruction of the system of financing municipalities and other local government units in Poland. The system does not currently provide an appropriate revenue structure for the entities and does not favour the sustentation of one of the basic principles of operation – financial autonomy.
Opublikowane
2022-11-16
Jak cytować
Dział
Miscellanea