Finanse jednostek samorządu terytorialnego w Polsce w pierwszym roku pandemii

Abstrakt

Cel – Celem artykułu jest ocena wpływu pandemii COVID-19 na finanse samorządowe w Polsce w 2020 r. – zarówno w zakresie dochodów, jak i wydatków i zadłużenia. Dostępność pełnej bazy danych o finansach JST umożliwia weryfikację wcześniejszych przewidywań dotyczących ubytku dochodów własnych i znaczącego pogorszenia sytuacji finansowej JST.


Metoda badań – Badanie objęło rok 2020 oraz – w celu porównawczym – lata wcześniejsze. Analizie poddano wszystkie JST w Polsce, wykorzystując zarówno dane zagregowane po rodzajach jednostek, jak też dane jednostkowe pochodzące z baz Ministerstwa Finansów. W ramach badań przeprowadzono także analizę ustawodawstwa mającego wpływ na gospodarkę finansową JST.


Wnioski – Mimo planowanego deficytu pierwszy rok pandemii JST zakończyły z nadwyżką budżetową w łącznej kwocie 5,7 mld zł, co było spowodowane przede wszystkim przekazaniem środków z sektora centralnego oraz spadkiem wydatków majątkowych. Niemniej jednak wsparcie rządowe kierowano najczęściej nie do tych jednostek, które najbardziej dotkliwie odczuły skutki pandemii.


Oryginalność/wartość/implikacje/rekomendacje – Nasilające się niekorzystne tendencje systemowe w finansach lokalnych (malejąca realna samodzielność finansowa JST, rosnąca nieprzejrzystość regulacji) wskazują na konieczność zmian w relacjach pomiędzy sektorem rządowym i samorządowym.

Bibliografia


  • Flis J., Swianiewicz P., Rządowy Fundusz Inwestycji Lokalnych – reguły podziału, Fundacja Batorego 2021, https://www.batory.org.pl/wp-content/uploads/2021/01/-Rzadowy-Fundusz-Inwestycji-Lokalnych-regu%C5%82y-podzia%C5%82u.pdf [dostęp: 15.10.2021].

  • Flis J., Swianiewicz P., Rządowy Fundusz Inwestycji Lokalnych III – utrwalane wzory, Fundacja Batorego 2021, https://www.batory.org.pl/wp-content/uploads/-2021/04/¬Rz%C4%85dowy-Fundusz-Inwestycji-Lokalnych_III.pdf [dostęp: 15.10.2021].

  • Izdebski H., Tarcze Antykryzysowe – dokończenie budowy państwa PiS-u?, Fundacja Batorego 2020, https://www.batory.org.pl/wp-content/uploads/2020/10/¬Tarcze-Antykryzysowe-doko%C5%84czenie-budowy-pa%C5%84stwa-PIS-u.-Ustawodawstwo-okresu-pandemii-a-funkcjonowanie-samorzadu.pdf [dostęp: 15.10.2021].

  • Krajowa Rada Regionalnych Izb Obrachunkowych, Sprawozdania z działalności regionalnych izb obrachunkowych i wykonania budżetu przez jednostki samorządu terytorialnego w 2020 r., Warszawa 2021.

  • Nelicki A., Wpływ ustawodawstwa pandemii COVID-19 na finanse jednostek samorządu terytorialnego, Fundacja Batorego 2020, https://www.batory.org.pl/wp-content/uploads/2020/11/Wp%C5%82yw-ustawodawstwa-okresu-pandemii-COVID-19-na-finanse-JST.pdf [dostęp: 15.10.2021].

  • Rudka R., Kocemba E., Rządowy Fundusz Inwestycji Lokalnych – podział środków powiatach, „Analizy samorządowe” Nr 13/2021, Związek Powiatów Polskich, https://www.zpp.pl/storage/files/2021-04//90f6cf3c5bba2f9a499f5511051-be00f6860.pdf [dostęp: 15.10.2021].

  • Sześciło D., Gąsiorowska A., Łapszyński R., Zakroczymski S., Rządowy Fundusz Inwestycji Lokalnych: każdemu według potrzeb czy według barw politycznych? Fundacja Batorego 2021, https://www.batory.org.pl/wp-content/uploads/2021/01/-Raport_RFIL_¬ka%C5%BCdemy-wed%C5%82ug-potrzeb-czy-wed%C5%82ug-barw-politycznych.pdf [dostęp: 15.10.2021].

  • Ustawa z dnia 31 marca 2020 r o zmianie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych , Dz.U. poz. 568.

  • Ustawa z dnia 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19, Dz.U. poz. 1086.

  • Uchwała nr 102 Rady Ministrów z dnia 23 lipca 2020 r. w sprawie wsparcia na realizację zadań inwestycyjnych przez jednostki samorządu terytorialnego, M.P. poz. 662 , z późn. zm.

  • https://www.gov.pl/web/premier/rzadowy-fundusz-inwestycji-lokalnych [dostęp: 15.10.2021].

  • http://www.zgwrp.pl/koronawirus-info/75-koronowirus-informacje/1899-propozycja-rozdysponowania-srodkow-z-funduszu-inwestycji-samorzadowych [dostęp: 15.10.2021].

Opublikowane
2022-04-06
Jak cytować
Dział
Studia i rozprawy