Ubezpieczenia brackie i ich funkcjonowanie na Górnym Śląsku w okresie międzywojennym

Abstrakt

Cel – W górnośląskiej części województwa śląskiego w latach 1922-1939 działała Spółka Bracka w Tarnowskich Górach i Pszczyńskie Bractwo Górnicze. Obie instytucje brackie oferowały świadczenia chorobowe oraz emerytalno-rentowe, przy czym poziom otrzymywanych świadczeń i płaconych składek zależał od stanu koniunktury. Celem artykułu jest ukazanie zależności między sytuacją gospodarczo-społeczną a warunkami funkcjonowania zawodowego ubezpieczenia brackiego na Górnym Śląsku w latach 1922-1939.
Metoda badań – Skorzystano z metody analizy materiałów źródłowych i przeglądu literatury przedmiotu, metody opisu.
Wyniki – Unikatowość Górnego Śląska pod względem polityczno-ustrojowym i społeczno-gospodarczym zaważyła na wyjątkowości systemu zabezpieczeń społecznych. Dobrowolne zawodowe ubezpieczenia brackie żywo reagowały na zmiany w stanie koniunktury.
Oryginalność/wartość – Poruszany w pracy problem dostarcza wiedzy o mechanizmach funkcjonowania dobrowolnych instytucji ubezpieczeniowych, zwłaszcza emerytalnych.

Bibliografia

Biały F., 1967, Związek Przemysłowców Górniczo-Hutniczych 1914-1932, Zakład Narodowy im Ossolińskich, Wrocław-Warszawa-Kraków.

Ciągwa J., 1979, Wpływ centralnych organów Drugiej Rzeczypospolitej na ustawodawstwo śląskie w latach 1922-1939, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, Katowice.

Ciągwa J., 2005, Regulacja prawna interpelacji poselskich w Sejmie Śląskim w latach 1922-1929, „Miscellanea Iuridica”, t. 7, s. 45-48.

Danowska-Prokop B., 2012, Sytuacja gospodarcza i społeczna na Górnym Śląsku w okresie międzywojennym i jej wpływ na ubezpieczenia brackie, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, Katowice.

Drozdowski M., 1938, Zagadnienia gospodarcze w Konwencji Genewskiej (1922-1937), „Śląskie Wiadomości Gospodarcze”, nr 9, s. 209-210.

Falęcki T., 1967, Niemieckie i polskie partie polityczne wobec wygaśnięcia konwencji genewskiej w 1937 roku, „Zaranie Śląskie”, z. 4, s. 683-697.

Gruber H., 1928, Ubezpieczenia robotników na Górnym Śląsku, „Przegląd Gospodarczy”, nr 1, s. 21-24.

Jastrzębowski M., 1923, Zabezpieczenie na wypadek bezrobocia, „Przegląd Gospodarczy”, nr 14, s. 511-516.

Jońca K., 1966, Polityka socjalna Niemiec w przemyśle ciężkim Górnego Śląska 1871-1914, Instytut Śląski, Katowice.

Kozłowski W., 1923, Ubezpieczenia w Polsce, „Przegląd Gospodarczy”, nr 2, s. 8.

Mały Rocznik Statystyczny, 1933-1939, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa.

Mamrotowa M., 1933, Robotnicze kasy emerytalne na Górnym Śląsku a kryzys w hutnictwie, „Przegląd Ubezpieczeń Społecznych”, nr 12, s. 644-647.

Marcoń W., 2009, Autonomia Śląska 1922-1939, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń.

Popiołek F., 1946, Opieka społeczna w przemyśle hutniczo-górniczym na ziemiach polskich, Instytut Śląski, Cieszyn.

Spółka Bracka w Tarnowskich Górach, Archiwum Państwowe w Katowicach, Katowice, nr 184.

Sprawozdania Spółki Brackiej w Tarnowskich Górach, 1922-1938.

Szczęśniak M., 2003, Zarys dziejów ubezpieczeń na ziemiach polskich, Wyższa Szkoła Ubezpieczeń i Bankowości, Warszawa.

Ustawa Konstytucyjna z dnia 15 lipca 1920 r. zawierająca statut organiczny Województwa Śląskiego, Dz.U. RP nr 73, poz. 497.

Wanatowicz M., 1971, Pszczyńskie Bractwo Górnicze w okresie międzywojennym, „Studia i materiały z dziejów Śląska”, t. 9.

Wanatowicz M., 1973, Ubezpieczenia brackie na Górnym Śląsku w latach 1922-1939, PWN, Warszawa-Kraków.

Wanatowicz M., 1995, Ubezpieczenia brackie na historycznym obszarze Górnego Śląska, [w]: Górny Śląsk – dzieje medycyny i farmacji, problemy dokumentacji i metodologii badań, Dyba M. (red.), PMG Sp. z o.o. w Katowicach, Katowice.

Wieniawa-Chmielewski C., 1934, Górnicze ubezpieczenie pensyjne na Śląsku, „Przegląd Ubezpieczeń Społecznych”, nr 9, s. 532-536.

Woźniczka F., 1956, Minęło sto lat od czasu założenia byłej Spółki Brackiej w Tarnowskich Górach, „Przegląd Ubezpieczeń Społecznych”, nr 12, s. 353-355.
Opublikowane
2019-04-02
Jak cytować
Dział
Miscellanea