Rozwiązania instytucjonalne w gospodarowaniu nieruchomościami zabytkowymi na Dolnym Śląsku od 1945 r. do 2018 r.

Abstrakt

Cel – W artykule przedstawiono analizę rozwiązań instytucjonalnych dotyczących przejmowania, zabezpieczenia i obrotu nieruchomościami zabytkowymi na Dolnym Śląsku w latach 1945-2018.
Metoda badań – Wykorzystano analizę źródeł archiwalnych i literatury przedmiotu oraz danych statystycznych.
Wyniki – W powojennej historii Polski nie podjęto żadnych kompleksowych i długofalowych działań na rzecz ochrony i zabezpieczenia obiektów zabytkowych. Do 1989 r. odpowiedzialność za ich zachowanie spoczywała przede wszystkim na instytucjach państwowych i administracji. Natomiast od lat 90. XX w. struktura własnościowa zabytków uległa zmianie. Większość obiektów nadal należało do instytucji państwowych – Agencji Nieruchomości Rolnych (ANR) oraz Agencji Mienia Wojskowego (AMW), ale stopniowo zwiększał się udział Kościoła i związków wyznaniowych, gmin i prywatnych właścicieli w ich zagospodarowaniu.
Oryginalność – Analiza działań poszczególnych instytucji ukazuje, że problem zachowania i użytkowania zabytków architektury nadal pozostaje aktualny.

Bibliografia

Czarnuch Z., 2000, W cieniu zamku… Siedlisko, dawniej Carolath, [w:] Wspólne dziedzictwo? Ze studiów nad stosunkiem do spuścizny kulturowej na Ziemiach Zachodnich i Północnych, Mazur Z. (red.), Instytut Zachodni, Poznań.

Decyzja w sprawie wpisania dobra kultury do rejestru zabytków, 2004, Agencja Mienia Wojskowego Oddział Terenowy we Wrocławiu, Odział Gospodarowania Nieruchomościami we Wrocławiu, Wrocław.

Decyzja w sprawie wpisania dobra kultury do rejestru zabytków, 2001, Agencja Mienia Wojskowego Oddział Terenowy we Wrocławiu, Odział Gospodarowania Nieruchomościami we Wrocławiu, Wrocław.

Decyzja w sprawie wpisania dobra kultury do rejestru zabytków, nr 1937/68, 1968, Agencja Mienia Wojskowego Oddział Terenowy we Wrocławiu, Odział Gospodarowania Nieruchomościami we Wrocławiu, Opole.

Dekret o nacjonalizacji przemysłu z 3 stycznia 1946 r., Dz.U. 1946 nr 3, poz. 17.

Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, Dz.U. 1944 nr 4, poz. 17.

Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, Dz.U. 1949 nr 27, poz. 197.

Dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich, Dz.U. 1946 nr 13, poz. 87.

Dziurzyński P., 1983, Osadnictwo rolne na Ziemiach Odzyskanych, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa.

Hytrek-Hryciuk J., 2013, Rosjanie nadchodzą! Ludność niemiecka a żołnierze Armii Radzieckiej (Czerwonej) na Dolnym Śląsku w latach 1945-1948, Instytut Pamięci Narodowej, Wrocław.

Korespondencja Delegata MKiS o zabezpieczeniu zabytków ruchomych, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, Zamek Fürstenstein – powiat wałbrzyski, syg. VIII/1.

Operat szacunkowy określenia wartości rynkowej prawa własności nieruchomości zabudowanej o powierzchni 1,3569 ha, położonej we Wrocławiu przy ul Granicznej, 2013, AMW OT we Wrocławiu, Odział Gospodarowania Nieruchomościami we Wrocławiu, Złotoryja.

Operat szacunkowy określenia wartości rynkowej prawa własności nieruchomości zabudowanej o powierzchni 1,3391 ha, położonej we Wrocławiu, działka nr 3/30, 2015, AMW OT we Wrocławiu, Odział Gospodarowania Nieruchomościami we Wrocławiu, Złotoryja.

Opis majątku ziemskiego, APWr, UWW, Wydział Funduszu Ziemi, syg. XIX/33.

Opis w sprawie przejęcia na cele Reformy Rolnej, APWr, UWW, Wydział Funduszu Ziemi, syg. XIX/33.

Pismo do dozorcy budynku klasztoru Cystersów z dnia 1.10.1949 r., APWr, UWW, WKiS we Wrocławiu, syg. XVII/114.

Pismo Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Opolu w sprawie Pomnika Pamięci Narodowej w Łambinowicach, 2002, Agencja Mienia Wojskowego Oddział Terenowy we Wrocławiu, Odział Gospodarowania Nieruchomościami we Wrocławiu, Opole.

Pismo w sprawie zagospodarowania nieruchomości Wrocław Starachowice, 2014, Agencja Mienia Wojskowego Oddział Terenowy we Wrocławiu, Odział Gospodarowania Nieruchomościami we Wrocławiu, Wrocław, Dz. nr 1/138.

Pismo z dnia 7.07.1948 r., APWr, SP w Wołowie, syg. 17.

Raport na temat funkcjonowania systemu ochrony dziedzictwa kulturowego Polsce po roku 1989, 2008, Purchla J. (red.), Narodowe Centrum Kultury, Kraków.

Raport miesięczny – styczeń 2018, 2018, Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, Warszawa.

Raport z działalności Agencji Nieruchomości Rolnych na Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa w 2016 roku, 2017, Agencja Nieruchomości Rolnych, Warszawa.

Raport o stanie zachowania zabytków nieruchomych w Polsce. Zabytki wpisane do rejestru zabytków, 2017, Rozbicka M. (red.), Narodowy Instytut Dziedzictwa, Warszawa.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie dostarczania nieruchomości zamiennych w zamian za nieruchomości niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych, Dz.U. 1949 nr 47, poz. 355.

Sadowski A., 2009, Własność a użytkowanie gruntów rolnych, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok.

Sprawozdanie roczne z działalności PNZ Wrocław, APWr, UWW, Wydział Osiedleńczy, syg. IX/493.

System ochrony zabytków w Polsce – analiza, diagnoza, propozycje, 2011, Szmygin B. (red.), Polski Komitet Narodowy Międzynarodowej Rady Ochrony Zabytków ICOMOS, Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków Urzędu Miasta Stołecznego Warszawa, Politechnika Lubelska, Lublin-Warszawa.

Tkaczyk T., 1979, Państwowy Fundusz Ziemi, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa.

Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, Dz.U. 2016, poz. 1491, z pózn. zm.
Opublikowane
2019-04-02
Jak cytować
Dział
Miscellanea